ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da gerçekleştirilen Trump-Kennedy Center yönetim kurulu toplantısı öncesi gazetecilerle bir araya gelerek İran ile yaşanan gerilime dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Washington’un Tahran’a yönelik askeri hamlelerinin sonuçlarını değerlendiren Trump, küresel güçlere Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için ellerini taşın altına koymaları yönünde mesaj verdi.
Ne Oldu? İran’ın Askeri Kapasitesi ve Hürmüz Boğazı
Trump, İran’ın askeri gücünün büyük oranda yok edildiğini vurgulayarak, bölgedeki sularda mayınlama faaliyetlerinde kullanılan çok sayıda deniz aracının hedef alındığını belirtti. Tahran yönetiminin boğazda hala mayınlama yapıp yapmadığının netleşmediğini ifade eden Başkan, operasyonların etkisini şu sözlerle aktardı: “İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemileri tehdit etme yeteneğini ciddi şekilde zayıflattık. 30’dan fazla mayın döşeme gemilerini imha ettik.”
İsrail ile ortaklaşa yürütülen operasyonlarda İran sınırları içinde 7 bine yakın noktanın vurulduğuna dikkat çeken Trump, “İran’ın savunma sanayisi altyapısını çökerttik, füze ve insansız hava aracı kapasitesini yeniden inşa etme imkanı neredeyse sıfıra indi. Şu anda kağıttan kaplan İran’la uğraşıyoruz, birkaç hafta önce öyle değillerdi ama şu anda öyleler.” diyerek durumun ciddiyetini özetledi.
Kim Ne Kadar Bağımlı? Küresel Petrol Tedariki ve Asya Ülkeleri
ABD’nin dışarıdan petrol alma zorunluluğu bulunmadığının ve Hürmüz Boğazı’nın kendi ithalatlarında yalnızca yüzde 1’lik bir paya sahip olduğunun altını çizen Trump, yıllardır bu kritik su yolunun güvenliğini “bedavaya” sağladıklarını belirtti. Avrupa ülkeleri dahil olmak üzere, bölgeye yüksek oranda bağımlı olan devletlerin artık sorumluluk alması gerektiğini dile getirerek şöyle konuştu: “Ekonomileri bizimkinden çok daha fazla Hürmüz Boğazı’na bağlı olan diğer ülkeleri burayı koruma konusunda teşvik ediyoruz. Çin yüzde 90, Japonya yüzde 95, Güney Kore yüzde 35.”
| Ülke | Hürmüz Boğazı Petrol Bağımlılık Oranı |
|---|---|
| Japonya | Yüzde 95 |
| Çin | Yüzde 90 |
| Güney Kore | Yüzde 35 |
| ABD | Yüzde 1 |
Neden Tepkili? İngiltere ve NATO Ülkelerine Eleştiriler
Müttefiklerinden beklediği desteği bulamamanın hayal kırıklığını yaşayan Trump, ihtiyaç anında NATO ülkelerinden karşılık göremediklerini iddia etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile dün olumlu bir diyalog kurduğunu ve Fransa’dan Hürmüz konusunda yardım umduğunu belirten ABD lideri, İngiltere’ye ise sert çıktı:
“İngiltere beni çok şaşırttı çünkü iki hafta önce onlara, ‘Neden bize gemi göndermiyorsunuz?’ demiştim. Gerçekten bunu yapmak istemiyorlar. Birleşik Krallık’a kızgınım, ancak bence onlar da bu sürece dahil olacaklar. Hatta bu sürece büyük bir şevkle katılmalılar. Yıllardır NATO aracılığıyla bu ülkeleri koruyoruz.”
Genel uluslararası destek durumuna ilişkin de değerlendirme yapan Trump, “Birçok ülke Hürmüz Boğazı konusunda yardıma geleceklerini söyledi bana, bazıları çok istekli, bazıları ise o kadar değil, bazıları da yardıma gelmeyecek.” ifadelerini kullandı.
Nasıl Bir Taktik? İran’ın Yapay Zeka Stratejisi
Basın mensuplarının sorularını yanıtlarken, İran’ın teknolojik manipülasyonlarına da değinen Trump, USS Abraham Lincoln uçak gemisinin ve Tel Aviv’in vurulduğuna dair dolaşıma sokulan sahte videolara dikkat çekti. Bu görüntülerin yapay zeka ile hazırlandığını hızla fark ettiklerini ve gerçeği yansıtmadığını belirten Trump, yine de Tahran’ın yapay zekayı bir savaş stratejisi olarak başarılı bir şekilde kullandığını kabul etti.
Nerede Vuruldu? Hark Adası ve Lider Kadrosunun Akıbeti
ABD Başkanı, petrol sevkiyatının kalbi konumundaki İran’a bağlı Hark Adası’nın adeta “yerle bir edildiğini” öne sürdü. Adadaki boru hatlarına, yeniden inşasının çok vakit alacağı gerekçesiyle özellikle dokunulmadığını, bunun dışındaki her şeyin imha edildiğini bildirdi.
Lider kadrolarına yönelik operasyonlardan da bahseden Trump, ilk halkanın ardından ikinci grubun da hedef alındığını, şu an yeni temsilcilerin kim olduğunun dahi bilinmediğini kaydetti. İran’ın yeni lideri konumundaki Mücteba Hamaney’in nerede olduğunun belirsizliğini koruduğunu ifade eden Trump, “Mücteba Hamaney’in ciddi şekilde yaralandığını, hatta bir bacağını kaybettiğini söyleyenler var, hatta bazı kişiler onun öldüğünü söylüyor.” dedi.
Ne Zaman Başladı ve Bilançosu Ne Oldu? Bölgesel Yayılım
Washington ve Tahran arasında diplomatik müzakereler sürerken, ABD ve İsrail orduları 28 Şubat tarihinde İran’a yönelik kapsamlı bir askeri saldırı başlattı. Bu hamleye karşılık İran; İsrail’in yanı sıra ABD’nin askeri üslerinin bulunduğu Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar gibi bölge ülkelerindeki hedeflere yöneldi. Trump, İran’ın Suudi Arabistan, Katar, BAE ve Bahreyn’e füze atmasını beklemediklerini ve bu duruma şaşırdıklarını söylerken, söz konusu ülkelerin de artık İran’a misilleme yapmaya başladığını sözlerine ekledi.
Çatışmaların Ağır Bilançosu
İranlı yetkililerin verilerine ve bölgeden gelen bilgilere göre ABD-İsrail saldırılarının tablosu oldukça ağır:
- İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey yetkili hayatını kaybetti.
- Resmi açıklamalara göre ölü sayısı 1348’i geçti.
- Saldırılar sonucunda yaralananların sayısı ise 17 bini aşmış durumda.
