Londra merkezli düşünce kuruluşu Ember tarafından hazırlanan Türkiye Elektrik Görünümü 2026 raporu, Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanındaki yükselişini gözler önüne serdi. 2025 yılı verilerinin analiz edildiği ve bölge ülkeleriyle kıyaslandığı çalışmaya göre, Türkiye temiz enerji dönüşümünde stratejik bir eşiği aşmış durumda.
Rüzgar ve Güneşte Tarihi Eşik: Yüzde 22 Pay
Bu yıl beşinci kez yayımlanan rapora göre, Türkiye geçtiğimiz yıl rüzgar enerjisinde 1,9 gigavat ile tarihin en yüksek yıllık kurulum seviyesine ulaştı. Güneş enerjisinden elde edilen üretimde de ivme hızlanırken, rüzgar ve güneşin toplam elektrik üretimindeki payı ilk kez yüzde 22 seviyesine çıktı. Bu başarı, Türkiye’yi Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya bölgelerindeki 16 ülke içerisinde yüzde 20 barajını geçmeyi başaran tek ülke haline getirdi.
Avrupa ölçeğinde bakıldığında ise Türkiye, elektrik talebi en yüksek 24 ülke arasında rüzgar üretiminde 15’inci, güneş üretiminde 14’üncü ve toplam yenilenebilir enerji kaynaklarında 16’ncı sıradaki yerini korudu.
Fosil Yakıtlarda Son Durum ve Kömürün Hakimiyeti
Temiz enerji kaynaklarının üretimdeki ağırlığının artmasıyla birlikte, doğal gazın elektrik üretimindeki payı 2025’te yüzde 22 seviyesine kadar çekildi. Öte yandan, kömür yüzde 34‘lük payıyla hala Türkiye’nin elektrik sepetindeki en büyük bileşen olma özelliğini sürdürüyor. Raporda, 2022 yılından bu yana yeni bir kömür santralinin işletmeye alınmadığı ve bu durumun artışı frenlediği belirtilirken; yerli kömür santrallerine sağlanan alım garantilerinin üretimi yeniden yukarı çekebileceği uyarısı yapıldı.
Kuraklığın Ekonomik Faturası: 1,8 Milyar Dolar
Raporun son 30 yılı kapsayan verileri, iklim değişikliğinin enerji güvenliği üzerindeki etkilerini de ortaya koydu. Türkiye’nin en büyük hidroelektrik santralleri olan Atatürk, Karakaya ve Keban barajlarında, son 10 yıldaki ortalama üretim seviyesi 1996-2005 dönemine kıyasla yüzde 29 oranında geriledi.
Hidroelektrikte yaşanan bu ciddi düşüş, açığın doğal gaz santralleriyle kapatılmasına neden oluyor. Bu ikame zorunluluğu ise Türkiye için yıllık ortalama 1,8 milyar dolarlık ek bir doğal gaz ithalat yükü oluşturuyor. Enerji fiyatlarının küresel düzeyde arttığı dönemlerde bu maliyet çok daha yüksek seviyelere ulaşıyor. Uzmanlar, enerji güvenliği ve ekonomik sürdürülebilirlik için hidroelektrik tesislerinin güneş gibi farklı kaynaklarla desteklenerek çeşitlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Batarya Depolama Kapasitesinde Avrupa’nın Zirvesinde
Türkiye, üretimdeki dalgalanmaları dengeleyecek ve şebeke esnekliğini artıracak batarya projelerinde Avrupa genelinde öncü bir rol üstleniyor. 2022’de hayata geçirilen depolamalı rüzgar ve güneş santrali düzenlemeleriyle Türkiye, 33 gigavatlık batarya proje kapasitesine ulaşarak tüm Avrupa Birliği ülkelerini geride bıraktı. Söz konusu devasa kapasite, Türkiye’nin mevcut rüzgar ve güneş kurulu gücünün yüzde 83‘üne tekabül ediyor ve Avrupa’nın en büyük depolama yatırım stoklarından biri olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel Enerji Dönüşümü ve COP31 Fırsatı
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, rapor sonuçlarına ilişkin yaptığı değerlendirmede rüzgar ve güneş üretimindeki artışın önemine değinerek şunları kaydetti:
“Öte yandan Türkiye rüzgar ve güneş enerjisinde, Orta Doğu, Orta Asya ve Kafkaslar bölgesindeki ülkeler arasında açık ara lider konumunda. Son dört yılda ikinci kez yaşanan küresel fosil yakıt krizi, temiz enerjiye geçişin önemini daha da artırdı. Türkiye’nin bu krizlere karşı yenilenebilir enerjinin gücüyle geliştireceği direnç, sadece enerji güvenliğini sağlamakla kalmayacak, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Zirvesi COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanırken Türkiye’ye bölgesel enerji dönüşümünde gerçek bir öncülük fırsatı sunacaktır.”
Alparslan ayrıca, jeotermal ve hidroelektrik gibi diğer kaynaklar da hesaba katıldığında, Türkiye’nin toplam yenilenebilir payının birçok Avrupa ülkesinin gerisinde kalmaya devam ettiğini de hatırlattı. Türkiye’nin 2025’te elektrik ihtiyacının beşte birinden fazlasını rüzgar ve güneşten karşılaması, 16 ülkelik bölge klasmanında liderliğini pekiştirmiş durumda.
