Dünya genelinde sağlıklı yaşam bilincinin artması ve beslenme alışkanlıklarının değişmesi, Türk zeytinyağı sektörü için Uzak Doğu’da devasa bir fırsat kapısı araladı. Çin, Japonya, Güney Kore ve Singapur gibi ülkelerde zeytinyağına olan talep her geçen yıl katlanarak artıyor. Sektör profesyonelleri, bu pazarlarda dökme veya ham yağ yerine; markalı, özel ambalajlı ve bir hikayesi olan ürünlerin tercih edildiğini vurguluyor. Türkiye iç pazarında litre fiyatı 5 ila 7 euro seviyelerinde seyreden premium zeytinyağları, Asya pazarında kalitesine göre 25 ila 40 euro arasında alıcı bularak üreticisine yaklaşık 5 kat daha fazla gelir sağlıyor.
Katma Değerli İhracatın Rotası: Japonya ve Güney Kore
Sektör temsilcileri, Uzak Doğu pazarında Türk zeytinyağının hak ettiği değeri bulması için tadım etkinlikleri, şeflerle yapılan özel iş birlikleri ve sağlık trendlerine uygun pazarlama stratejilerinin önemine dikkat çekiyor. Balıkesir Sanayi Odası Genç Girişimciler Kurulu Başkan Yardımcısı Mustafa Kürlek, özellikle Güney Kore pazarının sağlıklı beslenme konusunda oldukça bilinçli olduğunu ve katma değerli ürünlere kapılarını açtığını belirtti.
Kürlek, bu potansiyeli değerlendiren Türk şirketlerinin “erken hasat” ve “özel seri” ürünleriyle yoğun ilgi gördüğünü ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu:
“Güney Kore’yi incelediğimiz zaman market raflarında İtalyan ve İspanyol markalarının düşük kaliteli zeytinyağları görülüyor. Bizim gibi üst düzey zeytinyağı satışı yapan mağazaları bulunmuyor. Bu pazarlarda şube açan firmalarımız, Türk zeytinyağının kalitesini tanıtan birer vitrin görevi görüyor. Ülkemiz için Güney Kore önemli bir pazar. Türk firmalarının önümüzdeki dönemde Avrupa’da, ABD’de ve Uzak Doğu’da büyüme hedefleri bulunuyor.”
Üretim Kapasitesi ve İklimsel Zorluklar
Küresel iklim değişikliğinin tarımsal üretimi zorladığı bir dönemde, zeytin üretiminin sürdürülebilirliği için su kaynaklarına erişim ve yenilikçi tarım teknikleri hayati önem taşıyor. Mustafa Kürlek, Türkiye’deki zeytin ağacı varlığının son 20 yılda 90 milyondan 200 milyon adede yükseldiğini hatırlatarak, yapılan yatırımların üretim kalitesini artırdığını ve yurt dışındaki algıyı olumlu yönde değiştirdiğini vurguladı.
Kürlek ayrıca, markalaşmayı teşvik eden desteklerin artırılması ve ürünün menşei ile hikayesinin uluslararası arenada daha güçlü anlatılması gerektiğinin altını çizdi.
Fiyat Karşılaştırması ve Pazar Dinamikleri
Uzak Doğu pazarındaki fiyat avantajı ve tüketici beklentileri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Pazar | Ortalama Litre Fiyatı | Tüketici Beklentisi | Ürün Tipi |
|---|---|---|---|
| Türkiye | 5 – 7 Euro | Geleneksel Tüketim | Genel / Premium |
| Uzak Doğu (Japonya/Kore) | 25 – 40 Euro | Sağlık, Estetik, Hikaye | Premium / Fonksiyonel |
Markalaşma ve Hikaye Yaratmanın Gücü
Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, Ayvalık’ın marka değeriyle sektörün vitrini konumunda olduğunu belirterek, hedeflerinin yurt dışındaki restoran masalarında kaliteli bir şekilde yer almak olduğunu söyledi. Uçar, İtalyan ve İspanyol rakiplerin pazarda var olduğunu ancak Türk ürünlerinin doğru anlatımla fark yaratabileceğini dile getirdi.
Uçar, ihracatın sürdürülebilirliği ve üreticinin korunması gerektiğine vurgu yaparak şunları kaydetti:
“Uzak Doğu pazarı tüketimde hızla büyüyor. Zeytinyağı, sağlıklı yaşam ve Akdeniz diyetinin sembolü. Ham yağ yerine markalı, ambalajlı, hikâyesi olan ürünler satıldığında kilo başına gelir artıyor. Burada ürünü hikâye üzerinden markalaştırabilmek değerli. Uzak Doğu’da kısıtlı olan zeytinyağı kültürünü; tadım etkinlikleri, sağlık trendleri ve şeflerle iş birlikleri gibi aktivitelerle doğru anlatabiliriz.”
“Gündelik Değil, Fonksiyonel Ürün” Algısı
Uzak Doğu’da zeytinyağının henüz gündelik bir tüketim maddesi olmaktan ziyade “fonksiyonel ve premium” bir ürün olarak algılandığını belirten Edremit Ticaret Odası Başkanı Ahmet Çetin, bu durumun Türkiye için farklı bir kimlik oluşturma fırsatı sunduğunu ifade etti.
Çetin, bu pazarda başarılı olmak için izlenmesi gereken stratejileri şu başlıklarla özetledi:
- Hikaye ve Estetik: Tüketici ürünün güvenilirliğine ve sunumuna önem veriyor.
- Premium Değer: “Ucuz ürün” yerine yüksek katma değerli ürün yaklaşımı benimsenmeli.
- Teknik Vurgular: Soğuk sıkım, erken hasat ve yüksek polifenol içeriği öne çıkarılmalı.
- Coğrafi Kimlik: Edremit, Ayvalık ve Kazdağları gibi coğrafi işaretler ve Anadolu’nun binlerce yıllık kültürü avantaj olarak kullanılmalı.
- Sertifikasyon: Organik sertifikalar ve coğrafi işaret belgeleri ile güven artırılmalı.
Çetin, Türkiye’de 5-7 euro bandında satılan yağların, Japonya ve Güney Kore’de 40 euroya kadar alıcı bulabildiğini yineleyerek, dökme zeytinyağı alıcısının bu pazarda çok sınırlı olduğunu sözlerine ekledi.
