Merkez Bankası Bağımsızlığına Doğrudan Müdahale Endişesi Piyasaları Sarstı
ABD Başkanı Donald Trump, Federal Rezerv (Fed) Guvernörü Lisa Cook’u, “ipotek dolandırıcılığı” iddialarını gerekçe göstererek görevden aldığını duyurdu. Bu hamle, yürütmenin merkez bankasının işleyişine doğrudan müdahalesi olarak algılanarak finansal piyasalarda şok etkisi yarattı ve Fed’in bağımsızlığına ilişkin ciddi endişeleri tetikledi. Kararın ardından ABD doları uluslararası piyasalarda değer kaybetti.
Doların altı büyük para birimi karşısındaki performansını ölçen ABD Dolar Endeksi (DXY), haberin ardından Asya seansında %0,2 düşüş kaydetti. Dolar endeksi vadeli işlemleri de benzer bir düşüşle işlem gördü.
Trump, sosyal medya üzerinden yayımladığı bir mektupla, Guvernör Cook’un görevden alınması için “yeterli neden” bulunduğunu belirtti. Fed yönetim kuruluna atanan ilk Afrikalı-Amerikalı kadın olan Cook’un görevden alınmasının gerekçesi olarak, ipotek belgelerinde yanıltıcı beyanlarda bulunduğu iddiaları gösterildi.
Piyasaların karara ilk tepkisi temkinli oldu. Hazine tahvil getirileri başlangıçta düşse de daha sonra hafifçe toparlandı ve 10 yıllık gösterge tahvilin getirisi %0,3’lük bir artışla %4,2887 seviyesine yükseldi.
Doların zayıflamasıyla birlikte, Japon yeni gibi güvenli liman para birimleri değer kazandı. USD/JPY paritesi %0,4 düşüşle işlem gördü.
Finans Hattı Yorum:
Başkan Trump’ın Fed Guvernörü Lisa Cook’u görevden alması, iddia edilen yasal gerekçelerin çok ötesinde, Amerikan finansal sisteminin temellerini sarsan, son derece sembolik ve tehlikeli bir adımdır.
1. “Kırmızı Çizgi” Aşıldı: Merkez Bankası Bağımsızlığı Tehdit Altında
Modern ekonomilerde merkez bankalarının siyasi baskıdan bağımsız olması, para politikasının güvenilirliği ve finansal istikrar için hayati bir “kırmızı çizgidir”. Bir başkanın, bir Fed guvernörünü (özellikle de siyasi gerekçelerle olduğu algısı güçlüyken) görevden alması, bu bağımsızlığa yapılmış doğrudan bir saldırıdır. Bu durum, piyasalarda Fed’in gelecekteki kararlarının (faiz oranları, para arzı vb.) artık ekonomik verilerden çok, siyasi baskılarla alınabileceği endişesini yaratır.
2. Dolar Neden Düştü? Güven Erozyonu
ABD dolarının küresel rezerv para birimi olmasının temel nedeni, arkasındaki ekonomik güç kadar, ABD kurumlarına (özellikle Fed’e) duyulan güvendir. Bu güven, Fed’in siyasi kaprislerden uzak, öngörülebilir ve kurala dayalı politikalar izleyeceği varsayımına dayanır. Bu güven sarsıldığında, uluslararası yatırımcılar dolara olan taleplerini sorgulamaya başlar. Cook’un görevden alınması, bu güveni aşındıran bir gelişmedir ve doların değer kaybetmesinin ana nedeni budur.
3. Piyasalar İçin Belirsizlik ve Volatilite Artıyor:
Bu hamle, finansal piyasalar için öngörülebilirliği ciddi şekilde azaltır. Yatırımcılar artık şu soruları soracaktır:
-
“Sırada hangi Fed üyesi var?”
-
“Fed, bir sonraki faiz kararını alırken Beyaz Saray’dan mı talimat alacak?”
-
“Para politikası, ekonomik ihtiyaçlara göre mi, yoksa yaklaşan seçimlere göre mi şekillenecek?”
Bu belirsizlik, piyasalarda daha yüksek volatilite (oynaklık) ve risk primi anlamına gelir.
4. Uzun Vadeli Sonuçlar:
Bu olayın en tehlikeli sonucu, ABD dolarının küresel rezerv para statüsünün uzun vadede sorgulanmaya başlanması olabilir. Eğer piyasalar, Fed’in artık güvenilir bir çıpa olmadığına inanırsa, merkez bankaları ve uluslararası yatırımcılar, rezervlerini dolardan Euro, Yen ve hatta Altın gibi diğer varlıklara doğru çeşitlendirmeye başlayabilirler. Bu, hemen yarın olacak bir şey değildir, ancak bugünkü gibi adımlar, bu tektonik kaymayı hızlandırabilecek kıvılcımlardır.
