Gaziantep Üniversitesi bünyesinde görev yapan Prof. Dr. Sibel Bayıl, biber atıklarından kapsaisin maddesi üretilmesini sağlayan yerli ve inovatif metodun artık ticarileşme safhasına geçtiğini duyurdu. Savunma sanayisinden hayvancılığa, tıptan kozmetik sektörüne kadar çok geniş bir kullanım alanı bulunan kapsaisinin, özellikle biber gazı ve yem katkı maddesi üretiminde kritik rol oynadığını belirten Bayıl, Türkiye’nin bu madde için halen büyük oranda dışa bağımlı olduğuna vurgu yaptı.
Biber Atıklarından Gelen Yüksek Katma Değer
Kapsaisin maddesinin biberin temel etken bileşeni (sekonder metabolit) olduğunu ifade eden Prof. Dr. Sibel Bayıl, özellikle Gaziantep’in Nurdağı ve İslahiye bölgelerinde yetiştirilen biberlerin sap, çekirdek ve posa gibi atıklarından yüksek verimle bu maddenin elde edilebildiğini kaydetti. Aynı zamanda Güneydoğu Kimyagerler Derneği Denetleme Kurulu Üyeliği görevini de yürüten Bayıl; kapsaisinin savunmada biber gazı bileşeni, sağlıkta farmakolojik ajan ve hayvancılıkta ise besin katkısı olarak kullanıldığını hatırlattı.
İthal İkamesi İçin Üç Temel Sektör
Yerli üretimle ithalatın önüne geçilebileceğini belirten Bayıl, kapsaisinin stratejik önemini şu sözlerle açıkladı: “Bu yerli kapsaisin üretimi, üç ana alanda Türkiye için ithal ikamesi potansiyeli taşıyor. Birincisi savunma sanayii (biber gazı). Kapsaisin, emniyet güçlerince kullanılan biber gazının ana ham maddesidir ve şu anda yurt dışından ithal edilmektedir. İkincisi hayvancılık (yumurta sarısı rengi). Yumurta çiftliklerinde, yumurta sarısının rengini iyileştirmek için her tavuk başına 0.25 gram kapsikum (kapsaisin) kullanılmaktadır. Bu ürün de İspanya, İtalya veya Çin’den ithal edilmektedir. Üçüncüsü ilaç ve kozmetik sanayii; kapsaisin, ilaçlarda (ağrı bantları vb.) ve kozmetik ürünlerinde etken madde olarak da kullanılmaktadır.”
| Sektör | Kullanım Amacı | Mevcut Durum / Kaynak |
|---|---|---|
| Savunma Sanayii | Biber gazı ana ham maddesi | Tamamen ithal ediliyor |
| Hayvancılık | Yumurta sarısı renk kalitesi (0.25 gr/tavuk) | İspanya, İtalya, Çin |
| İlaç & Kozmetik | Ağrı bantları ve kremlerde etken madde | İthalat yoluyla tedarik |
Stratejik Yatırım ve Devlet Teşviği
Kapsaisin üretiminin yerel ekonomik kalkınma hamlelerinde öncelikli konular arasında yer aldığını ifade eden Bayıl, “9 Temmuz’da Resmî Gazete’de yayımlanan teşvik programında Gaziantep için ilk sırada yer alması, bu yatırımın stratejik önemini açıkça göstermektedir” şeklinde konuştu. 2025 yılında hayata geçecek olan ve İpekyolu Kalkınma Ajansı’nın desteklediği “So Green” projesi ile biber atıklarının çok daha düzenli ve verimli bir sistemle toplanacağını belirten Bayıl, bu sayede üretimin sürdürülebilirliğinin teminat altına alınacağını ekledi.
Teknopark’ta Pilot Tesis Hedefi
Projenin ilk aşamadaki temel hedefinin Teknopark bünyesinde bir pilot tesis faaliyete geçirmek olduğunu kaydeden Prof. Dr. Sibel Bayıl, “500 kilogram kapasiteli bir tesisle üretimi optimize edip doğrudan pazara girebiliriz” diyerek üretim kapasitesine dair somut hedefi paylaştı.
Gaziantep Üniversitesi’nde hayata geçirilen bu metodun Türkiye’nin sanayideki dönüşümü için bir dönüm noktası olabileceğini söyleyen Bayıl, kentin geleneksel üretim modellerinin doygunluğa ulaştığını savundu. Bayıl, sözlerini şöyle tamamladı: “Ülkemizde olduğu gibi Gaziantep’in klasik üretim modeli artık sınırlarına ulaştı. Katma değeri yüksek, teknoloji odaklı üretime geçmek zorundayız. Biber atıklarından kapsaisin üretimi yalnızca ekonomik değil, çevresel açıdan da önemli. Atığı değere dönüştüren sürdürülebilir bir model geliştirdik. Sanayicilerimizi kısa vadeli kazançtan ziyade uzun vadeli stratejik yatırımlara davet ediyoruz. Proje, ithalata bağımlılığı bitirecek stratejik bir güç olacak. Proje, teşvik kapsamında yer alıyor. Atığı değere dönüştüren sürdürülebilir bir model geliştirdik.”
