Yapay Zeka ve Kayıt Dışı Çalışma Gölgesinde Küresel İşgücü Arenası
1 Mayıs İşçi Bayramı’nda dünyanın dört bir yanında işçiler ve sendikalar, daha iyi ücretler, güçlü sosyal haklar ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi talepleriyle alanlarda buluştu. Yapay zekanın iş gücü piyasasını etkilediği bu dönemde, işsizlik rakamları ve kayıt dışı çalışma oranları küresel ekonomi için önemli göstergeler sunuyor.
Türkiye’de Mart 2024 verilerine göre TÜİK, işsiz sayısının bir önceki aya göre 96 bin kişi azalarak 2 milyon 873 bin kişiye indiğini duyurdu. Buna karşılık, DİSK-AR’ın hesaplamalarına göre geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 850 bin gibi daha yüksek bir seviyede bulunuyor. Çalışma çağındaki 66 milyon kişinin sadece 32,7 milyonu istihdamda yer alırken, bu çalışanların yaklaşık 8 milyonunun ise kayıt dışı çalıştığı tahmin ediliyor. Kayıt dışı istihdam özellikle kadınlar, tarım sektörü ve ücretsiz aile işçiliğinde yoğunlaşıyor; tarımda çalışan her 10 kişiden yaklaşık 8’i sigortasız çalışıyor.
Küresel işsizlik oranları da Mart 2026 itibarıyla farklılık gösteriyor. Tradingeconomics verilerine göre en düşük oranlar Singapur‘da %2,1, Rusya‘da %2,2 ve Meksika‘da %2,4 olarak kaydedildi. Japonya ve Güney Kore %2,7, İsviçre ise %3,1 ile düşük işsizlik oranlarına sahip ülkeler arasında yer alıyor.
Orta seviye işsizlik oranlarına sahip ülkeler arasında Suudi Arabistan %3,5, Hollanda %4, Avustralya ve ABD %4,3, Endonezya %4,85 ve İngiltere %4,9 bulunuyor. Hindistan %5,1, İtalya %5,2 ve Çin %5,4 ile bu grubun üst sıralarında yer alıyor.
Daha yüksek işsizlik oranlarına sahip ülkeler arasında ise Brezilya %6,1, Euro Bölgesi %6,2, Almanya %6,4, Kanada %6,7, Arjantin %7,5, Fransa %7,9 ve Türkiye %8,1 sıralanıyor. En yüksek işsizlik oranları ise İspanya‘da %10,83 ve Güney Afrika‘da %31,4 ile dikkat çekiyor.
Önceki dönemlerle karşılaştırıldığında, İngiltere, İtalya, Türkiye ve Euro Bölgesi‘nde işsizlik oranlarında mart ayında düşüş gözlemlenirken, İspanya, Brezilya ve Hindistan‘da ise yükseliş yaşandı.
Finans Hattı Yorum:
Türkiye’deki işsizlik rakamlarının, özellikle geniş tanımlı işsizlik ve kayıt dışı çalışma oranlarının yüksekliği, makroekonomik istikrar ve sosyal refah açısından ciddi zorluklara işaret ediyor. Yapay zekanın iş gücü üzerindeki dönüştürücü etkisi göz önüne alındığında, bu durumun kısa ve orta vadede piyasalar üzerinde baskı yaratması muhtemeldir. Özellikle kayıt dışı istihdamın yoğunlaştığı sektörlerde ve kadın çalışanlar için istihdamın kalitesini artırmaya yönelik politikalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Küresel ölçekte işsizlik oranlarındaki heterojenlik, gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler arasındaki farklılıkları da ortaya koyuyor. Düşük işsizlik oranlarına sahip ülkeler genellikle daha rekabetçi ve dinamik iş gücü piyasalarına sahipken, yüksek oranlar yapısal sorunlara veya ekonomik yavaşlamalara işaret edebilir. Yatırımcılar, bu verileri global ekonomik trendleri ve potansiyel yatırım fırsatlarını değerlendirmek için kullanabilirler.
Önümüzdeki dönemde Türkiye’de işsizlik verilerindeki eğilimin izlenmesi kritik önem taşıyor. Özellikle istihdamı destekleyici yeni düzenlemeler ve kayıt dışılığın azaltılmasına yönelik atılacak adımlar, yerel piyasalar ve şirketlerin finansal performansları üzerinde doğrudan etkili olacaktır. Küresel olarak ise faiz oranlarındaki değişimler, jeopolitik gelişmeler ve teknolojik dönüşümün hızlanması gibi faktörler, işsizlik oranlarını etkilemeye devam edecektir.
