İhracatın İthalatı Karşılama Oranı Geriledi, Yılın İlk 9 Ayında Açık 67 Milyar Dolara Ulaştı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan geçici dış ticaret verilerine göre, Eylül ayında ihracat artışı yavaşlarken, ithalattaki güçlü artış devam etti. Bu durum, dış ticaret açığının ve cari denge üzerindeki baskının artmasına neden oldu.
Eylül ayında genel ticaret sistemine göre ihracat, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,8 artarak 22 milyar 576 milyon dolara yükseldi. Aynı dönemde ithalat ise %8,7’lik belirgin bir artışla 29 milyar 479 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Dış Ticaret Açığında Endişe Veren Büyüme
İthalatın ihracattan çok daha hızlı artması, dış ticaret açığını olumsuz etkiledi. Eylül ayında dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre %33,8 artarak 5,16 milyar dolardan 6,90 milyar dolara yükseldi.
Bu sonuçla birlikte, ekonominin en önemli göstergelerinden biri olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, 2024 Eylül’ündeki %81,0 seviyesinden %76,6’ya geriledi. Yılın ilk dokuz aylık döneminde ise dış ticaret açığı %11,8 artarak 67 milyar 60 milyon dolara ulaştı.
Enerji ve Altın Hariç Tablo Daha Dengeli
Detaylar incelendiğinde, dış ticaret açığındaki büyümenin ana kaynağının enerji ve altın ithalatı olduğu görülüyor. Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda;
İhracat %2,1 artarak 21,2 milyar dolara,
İthalat %5,8 artarak 22,4 milyar dolara yükseldi.
Bu hesaplamayla, enerji ve altın hariç dış ticaret açığı Eylül ayında 1 milyar 211 milyon dolar gibi çok daha yönetilebilir bir seviyede gerçekleşti. Bu kategoride ihracatın ithalatı karşılama oranı ise %94,6 oldu.
Ticarette Ana Rotalar Değişmedi: Almanya ve Çin Lider
Eylül ayında en fazla ihracat yapılan ülke 1,9 milyar dolar ile Almanya olmaya devam etti. Almanya’yı Birleşik Krallık, ABD, Irak ve İtalya takip etti.
İthalatta ise liderlik 4,26 milyar dolar ile Çin’de kaldı. Çin’i sırasıyla Rusya Federasyonu, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD izledi.
Finans Hattı Yorumu:
Eylül ayı dış ticaret verileri, Türkiye ekonomisinin devam eden bir ikilemini gözler önüne seriyor: Büyümeyi destekleyen güçlü iç talep, ithalat faturasını kabartarak dış dengeyi bozuyor. İthalatın ihracattan yaklaşık üç kat daha hızlı artması, sürdürülebilir bir patika değil ve cari açık üzerinde baskı oluşturarak kur üzerinde risk yaratma potansiyeli taşıyor.
Ancak verinin en kritik detayı, “enerji ve altın hariç” rakamlarda gizli. Bu kategorideki açığın çok daha düşük, karşılama oranının ise %95’e yakın olması, Türkiye’nin sanayi üretim ve ihracat kapasitesinin temel olarak güçlü olduğunu gösteriyor. Sorunun ana kaynağı, enerji ithalatına olan kronik bağımlılık ve muhtemelen son dönemde artan altın ithalatıdır. Mevsimsellikten arındırılmış verilerde ihracatın aylık bazda düşüp ithalatın artması ise son çeyreğe girerken dış dengede bir miktar daha bozulma olabileceğinin öncü bir sinyali olarak okunmalıdır. Ekonomi yönetiminin iç talebi soğutmaya yönelik adımlarının dış ticaret dengesine nasıl yansıyacağı, önümüzdeki ayların en önemli gündem maddesi olacaktır.
