Tarih sayfalarına büyük bir yıkım ve on binlerce can kaybı ile geçen 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri, üzerinden geçen üç yıla rağmen etkisini sürdürüyor. Kayıpların istatistiksel verileri netleşmiş olsa da, felaketin bireylerin ruh sağlığı üzerinde yarattığı tahribatı rakamlarla ölçmek mümkün değil. Uzmanlar, korku, belirsizlik ve kaygı durumlarının uzun süre kalıcı olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Travma Sadece Binaları Değil, Ruhları da Etkiliyor
Depremin fiziksel bir yıkımdan çok daha fazlası olduğunu belirten Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikologu Eslem Fulya Ekşi, sürecin psikolojik boyutlarına dikkat çekiyor. Ekşi, depremin aniden gelişen ve kontrol edilemeyen doğası gereği “travmatik yaşantı” olarak tanımlandığını ifade ediyor. Fiziksel hasarların onarımı gözle görülür bir şekilde ilerlese de, psikolojik etkiler genellikle sessizce ilerliyor ve bireyin günlük hayata adaptasyonunu zorlaştırıyor.
Yaygın Görülen Belirtiler Nelerdir?
Uzmanlara göre, yaşanan felaket sonrası beynin tehlikeye karşı doğal bir savunma mekanizması geliştirmesi beklenen bir durumdur. Bu süreçte sıkça karşılaşılan tepkiler şunlardır:
- Sürekli tetikte olma hali ve en ufak seste irkilme reaksiyonu.
- Uyku düzeninde bozulmalar ve uykuya dalma güçlüğü.
- Deprem anının zihinde istemsizce tekrar canlanması.
- Sürekli “ya tekrar olursa” endişesi taşıma.
Klinik Psikolog Ekşi, bu belirtilerin aslında bir hastalık göstergesi değil, beynin strese karşı verdiği doğal yanıtlar olduğunu vurguluyor.
Duyguları Bastırmak Riski Artırıyor
Toplumsal normların getirdiği “güçlü olma” beklentisi, afetzedelerin iyileşme sürecini olumsuz etkileyebiliyor. Duyguların ifade edilmek yerine bastırılmasının uzun vadede daha büyük sorunlara yol açabileceğini belirten Ekşi, şunları kaydediyor: “Bastırılan duygular zamanla anksiyete, öfke patlamaları veya depresyon şeklinde yüzeye çıkabilir.” Bilimsel veriler de duyguların açıkça ifade edildiği ortamlarda psikolojik toparlanmanın daha sağlıklı gerçekleştiğini kanıtlıyor.
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?
Travmatik etkilerin ne zaman profesyonel müdahale gerektirdiği konusunda uzmanların çizdiği çerçeve, belirtilerin süresi ve şiddeti ile ilgilidir. Erken dönemde sağlanan psikolojik destek, kronikleşebilecek ruhsal sorunların önüne geçilmesinde kilit rol oynamaktadır.
| Doğal Süreç | Profesyonel Destek Sinyalleri |
|---|---|
| Olay sonrası ilk dönemde korku ve kaygı hissetmek. | Belirtilerin haftalar geçmesine rağmen azalmaması. |
| Geçici uyku sorunları yaşamak. | Günlük yaşama dönüşün imkansız hale gelmesi ve işlev kaybı. |
| Tehlike anında stres tepkisi vermek. | Yoğun kaygı, ciddi iştah ve uyku bozukluklarının artması. |
