Washington ile Tahran hattında son zamanlarda tırmanışa geçen gerginlik ve ABD’nin İran’a yönelik potansiyel bir askeri harekat düzenleyebileceğine dair artan endişeler, diplomasi trafiğini yeniden hızlandırdı. İki ülke temsilcileri, dolaylı yoldan yürütülen temaslar kapsamında Umman’ın başkenti Maskat‘ta bir araya geldi. Gerçekleştirilen bu kritik görüşmelerin ana gündem maddesini ise İran’ın nükleer programı oluşturuyor.
Müzakere Masasındaki İsimler ve 5N1K Detayları
Maskat’ta kurulan müzakere masasında, her iki tarafı da üst düzey isimler temsil ediyor. ABD heyetinde, Başkan Donald Trump’a yakınlığıyla bilinen isimler yer alırken, İran tarafında diplomasiyi Dışişleri Bakanı yönetiyor.
Heyetlerin Kompozisyonu:
- ABD Tarafı: Müzakerelerde ABD’yi, Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve yine Başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner temsil ediyor.
- İran Tarafı: İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ediyor.
Tahran’dan “Açık Gözlü Diplomasi” Vurgusu
Görüşmelerin başlamasıyla birlikte İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya üzerinden sürecin ruhunu yansıtan önemli açıklamalarda bulundu. Geçmiş tecrübelere atıfta bulunan Arakçi, şu ifadeleri kullandı:
“İran, diplomasiyi açık gözlerle ve geçen yılın sağlam hafızasıyla karşılıyor.”
Arakçi, kalıcı bir uzlaşı için gerekli olan şartları ise şu sözlerle sıraladı: “Eşit konumlar, karşılıklı saygı ve karşılıklı çıkar söylemden ibaret değildir. Bunlar birer zorunluluktur ve kalıcı bir anlaşmanın temel dayanaklarını oluşturur.”
Umman Dışişleri Bakanı ile Ön Hazırlık
Dolaylı temasların başlamasından hemen önce İran Dışişleri Bakanı Arakçi, ev sahibi ülkenin mevkidaşı Umman Dışişleri Bakanı Seyid Bedir bin Hamad Al-Busaidi ile bir araya geldi. Bu ikili görüşmede, hem bölgesel ve küresel gelişmeler masaya yatırıldı hem de ABD ile yürütülecek müzakerelerin çerçevesi çizildi.
İran tarafının, müzakere başlıklarına dair beklenti ve görüşlerini ilettiği belirtilirken; Arakçi, ülkesinin ulusal çıkarlarını korumak adına diplomasi kapısını açık tuttuğunu yineledi. Ancak Arakçi, egemenliklerini ve ulusal güvenliklerini tehdit eden her türlü “aşırı talep ve maceracı girişime” karşı da hazırlıklı olduklarının altını çizdi.
Geçmişten Bugüne Süreç: “Gece Yarısı Çekici” ve Kırılma Anları
İki ülke arasında geçtiğimiz yıl yürütülen nükleer diplomasi trafiği, umut verici başlamasına rağmen sert bir çatışma ortamıyla son bulmuştu. Geçen yılki sürecin dönüm noktaları ve yaşananlar aşağıda özetlenmiştir:
| Dönem / Olay | Gelişme Detayları |
|---|---|
| Nisan Ayı Temasları | Umman ve İtalya’da yapılan görüşmeler neticesinde tarafların bir anlaşmaya yaklaştığına dair sinyaller verilmişti. |
| Diplomasinin Kesilmesi | Planlanan bir sonraki tur öncesinde İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasıyla diplomatik süreç rafa kalktı. |
| 12 Günlük Çatışma | İsrail ile İran arasında 12 gün boyunca devam eden sıcak çatışmalar yaşandı. |
| ABD Müdahalesi | ABD, “Gece Yarısı Çekici” adını verdiği operasyon kapsamında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı. |
