Basra Körfezi ile Umman Denizi ve Hint Okyanusu arasında stratejik bir köprü görevi gören ve dünya petrol tüketiminin yüzde 20’sinin geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nda, küresel enerji piyasalarını sarsacak gelişmeler yaşanıyor. Günlük ortalama 20 milyon varil petrolün taşındığı bu kritik darboğazda, sevkiyat hacminde yaşanan ani ve sert düşüş dikkat çekiyor.
Özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Irak, Kuveyt ve İran kaynaklı petrolün; Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya devlerine ulaştırılmasında hayati bir rol oynayan hatta yaşanan tıkanıklık, tedarik zincirinde büyük bir kaosa işaret ediyor.
Veriler Alarm Veriyor: Sevkiyatta %86’lık Çöküş
Enerji veri analitiği şirketi Kpler tarafından sağlanan gerçek zamanlı verilere göre, bölgedeki petrol akışı neredeyse durma noktasına geldi. 27 ve 28 Şubat tarihlerinde günlük 21 milyon varil düzeyinde seyreden geçiş hacmi, 1 Mart tarihinde sadece 3 tanker ve toplamda 2,8 milyon varil seviyesine kadar geriledi. Bu durum, günlük ortalamalara kıyasla yüzde 86 oranında dramatik bir daralmayı temsil ediyor.
Boğazın İki Yakasında Yüzlerce Gemi Bekliyor
Hürmüz Boğazı çevresinde oluşan yığılma, krizin boyutunu gözler önüne seriyor. Güncel verilere göre, İran bandıralı olmayan toplam 706 tanker geçiş için bekleyişini sürdürüyor. Orta Doğu Körfezi, Umman Körfezi ve Arap Denizi’nin çeşitli noktalarında demirleyen gemilerin taşıdıkları yük dağılımı ise şu şekilde:
| Yük Türü | Gemi Sayısı |
|---|---|
| Ham Petrol | 334 |
| Temiz Petrol Ürünleri | 263 |
| Kirli Petrol Ürünleri | 109 |
| Toplam | 706 |
Güvenlik Riskleri ve Sigorta Maliyetleri Tırmanışta
Körfez içerisinde yükleme işlemleri devam etse de, doğu yönlü çıkışların azalması piyasalarda tedirginlik yaratıyor. Operatörlerin geçişleri askıya almasındaki temel nedenler arasında şunlar öne çıkıyor:
- Güvenlik risklerinin “kritik” seviyelere yükselmesi.
- Sigorta prim maliyetlerindeki aşırı artış.
- Navlun fiyatlarında yukarı yönlü baskı ve teslimat gecikmeleri.
Kritik Uyarılar ve Enerji Şoku İhtimali
Bölgedeki gerilimi tırmandıran bir diğer unsur ise İran Devrim Muhafızları‘nın gemi geçişlerine izin vermeyeceği yönünde mesajlar ilettiği iddiaları oldu. Henüz resmi bir “kapanma” açıklaması yapılmamış olsa da, İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO) deniz güvenliği risk seviyesini kritik olarak güncelledi.
Sektör uzmanları, Hürmüz Boğazı’ndaki bu tıkanıklığın uzun sürmesi halinde, sadece bölgesel değil küresel ölçekte sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor. Nakliye maliyetlerinin artması, petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar ve enerji piyasalarında yeni bir arz krizinin tetiklenmesi, dünya ekonomisini doğrudan etkileyebilecek bir enerji şoku potansiyeli taşıyor.
