Washington yönetiminin aracı ülkeler vasıtasıyla sunduğu iddia edilen 15 maddelik teklif, Tahran cephesinde sert bir karşılık buldu. İran Hükümeti Bilgi Konseyi, söz konusu planı reddederken, metni “askeri olarak ulaşılamayan hedeflerin bir temenni listesi” şeklinde tanımladı. Devlet medyasından yapılan değerlendirmelerde ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump’ın olası müzakereler hakkındaki söylemlerinin gerçeği yansıtmadığı ve dikkate alınmaması gerektiği vurgulandı.
Kim ve Ne: ABD’nin İddia Edilen 15 Maddelik Planı
ABD ve İsrail medyasında yankı bulan haberlere göre, Washington tarafından hazırlanan ve aracılar üzerinden İran yönetimine iletilen 15 maddelik teklif paketi oldukça kapsamlı talepler içeriyor. İranlı yetkililer tarafından incelenen ve “aşırı” olarak nitelendirilen bu plandaki başlıca talepler şunlar:
- Ülkenin ana nükleer tesislerinin kapatılması,
- Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulması,
- Balistik füze geliştirme programının askıya alınması,
- Bölgede faaliyet gösteren “vekil güçlere” sağlanan desteğin azaltılması,
- Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi trafiğine yeniden tam kapasiteyle açılması.
Teklifler ve Karşı Duruş
| ABD’nin Beklentileri (15 Maddelik Plan) | İran’ın Yaklaşımı |
|---|---|
| Nükleer, balistik füze faaliyetlerinin durdurulması ve tavizler | Sunulan şartları “aşırı” bularak kesin bir dille reddediyor |
| Hürmüz Boğazı’nın tamamen gemi trafiğine açılması | Boğaz üzerindeki egemenliğinin doğal ve yasal bir hak olduğunu savunuyor |
Nerede ve Nasıl: Sahadaki Askeri Gerilim ve USS Abraham Lincoln
Diplomatik cephede bu gelişmeler yaşanırken, sahadaki çatışma ortamı da hız kesmeden sürüyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, farklı devletlerin arabuluculuk yapmak için adım attığını doğrularken, ülkelerinin halihazırda “sürekli bombardıman altında” olduğunu belirterek gerginliğin fiilen devam ettiğine dikkat çekti.
Bununla eş zamanlı olarak İran ordusu, bölgedeki bir Amerikan uçak gemisine yönelik askeri eylemde bulunduğunu bildirdi. Seyir füzeleriyle hedef alınan USS Abraham Lincoln uçak gemisi grubunun, bu saldırı neticesinde konumunu değiştirmek zorunda kaldığı iddia edildi. Ordudan yapılan resmi açıklamada, “düşman filosu menzile girdiğinde güçlü saldırılar” gerçekleştirilmeye devam edileceği uyarısında bulunuldu.
Neden ve Ne Zaman: Ateşkes İçin İleri Sürülen Şartlar
Press TV’nin aktardığı bilgilere göre Tahran yönetimi, kendi beklentileri karşılanana dek meşru müdafaa hakkını kullanmaktan vazgeçmeyeceğini ilan etti. Haberde, savaşın son bulması için İran’ın temel koşulunun saldırıların ve suikast girişimlerinin bitirilmesi olduğu aktarıldı.
İran, masaya oturmak için yerine getirilmesi gereken şartları şu şekilde listeledi:
- 1- Düşmanın gerçekleştirdiği suikastlar ve saldırgan tutum derhal son bulmalıdır.
- 2- Savaş ortamının bir daha yaşanmamasını garanti altına alacak somut ve nesnel koşullar tesis edilmelidir.
- 3- Savaşın yol açtığı zararlar ile tazminat konuları garanti altına alınarak şeffaf ve net bir biçimde çözüme ulaştırılmalıdır.
- 4- Savaşın bitişi, bölge genelinde tüm cepheleri ve bu çatışmaya dahil olan bütün direniş gruplarını kapsayacak biçimde uygulanmalıdır.
- 5- İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki egemenliği yasal ve doğal bir haktır, bu durum öyle kalacaktır; karşı tarafın kendi yükümlülüklerine uyması tanınmalı ve garanti edilmelidir.
Tahran hükümeti, sürece iyi niyetle yaklaşan bütün arabulucu taraflara açık bir mesaj vererek; ateşkesin yalnızca İran’ın belirlediği bu koşullar kabul edildiğinde hayata geçebileceğini ve bu durumdan önce hiçbir müzakere masasına oturulmayacağını kesin bir dille bildirmiştir.
