Küresel enerji piyasasının en büyük 12 petrol üreticisi, 2025 yılında gerileyen fiyatların etkisiyle kârlılıklarında ciddi bir kan kaybı yaşadı. Bu dev şirketlerin toplam kârı bir önceki yıla göre yaklaşık 27 milyar dolar azalırken, Hürmüz Boğazı’nda tırmanan jeopolitik gerginliğin arzı kısıtlama ihtimali, 2026 yılına dair kârlılık beklentilerini yeniden gündeme taşıdı.
Fiyat Beklentilerinde Hürmüz Boğazı Senaryoları
Energy Intelligence Group Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, piyasadaki güncel durumu değerlendirerek fiyat tahminlerine ilişkin kritik veriler paylaştı. Mathonniere, bölgedeki gerginliğin kısa sürede yatışması durumunda Brent petrolün bu yıl 81 dolar civarında seyredebileceğini ifade etti. Ancak senaryonun kötüleşmesi ihtimaline dikkat çeken Mathonniere, “Çatışmanın uzaması ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda bu yıl fiyatlar 150 dolar seviyesine yükselebilir. Çatışmanın sürdüğü her gün fiyatlara yukarı yönlü ek baskı devam ediyor” açıklamasında bulundu.
Artan risklerin yatırım stratejilerini de dönüştüreceğini belirten Mathonniere, uluslararası şirketlerin son yıllarda uygun maliyetler sebebiyle Körfez bölgesine odaklandığını hatırlattı. Yaşanan son olayların, “risk-getiri dengesi ve portföy çeşitlendirme stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesine” neden olacağını vurguladı.
Yüksek Fiyatlar Her Zaman Sınırsız Kâr Anlamına Gelmiyor
Fiyatlardaki sert yükselişlerin şirket bilançolarına etkisinin karmaşık olabileceğini söyleyen Mathonniere, “Halihazırda yüksek seyreden fiyatlar şirket karlılığını artırır ancak daha sert sıçramalar için fiyatların varil başına 120 dolar veya üstüne çıkarak uzun süre bu seviyede kalması gerekir. Ayrıca bu artışın bir kısmı daha yüksek maliyetlerle de dengelenir. Yani bu durum şirketler için ne kazançsız bir oyun ne de tamamen kar anlamına gelir” dedi.
Arz Kaybı ve Irak-Türkiye Petrol Hattının Etkisi
Orta Doğu’daki çatışmaların petrol piyasasında eşi benzeri görülmemiş bir arz kesintisine yol açtığını kaydeden Mathonniere, Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) 400 milyon varillik acil stok kullanım kararının etkisinin kısıtlı kalacağını öngörüyor. Bu miktarın günlük piyasaya sadece 1 milyon varilin biraz üzerinde katkı sağladığını belirten ekonomist, “Hürmüz kaynaklı arz açığını kapatmak için ise günlük yaklaşık 10 milyon varil ek üretime ihtiyaç var. Bu nedenle ya boğazın hızla yeniden açılması gerekiyor ya da arz ciddi şekilde yetersiz kalacak” değerlendirmesinde bulundu.
Energy Intelligence verilerine göre, Körfez’den yapılan sevkiyatlar günlük 7 milyon varilin altına inmiş durumda. Bu rakam, kriz öncesindeki 18 milyon varillik hacmin %40’ından daha azına tekabül ediyor. Irak-Türkiye petrol hattının devreye girmesinin fiyatları bir miktar baskıladığını ancak bunun yetersiz olduğunu belirten Mathonniere şu detayları paylaştı:
“Irak-Türkiye petrol hattının yeniden açılması fiyatları bir miktar düşürse de günlük en fazla 200 bin varillik katkı sağlıyor. Bu, Hürmüz kaynaklı açığın yalnızca yüzde 1’ini telafi edebiliyor. Eğer birkaç ay boyunca günlük 10-11 milyon varil yani küresel talebin yaklaşık yüzde 10’una karşılık gelen açık devam ederse bunun enerji fiyatları ve enflasyon üzerindeki etkisi oldukça sert olacak.”
2025 Yılı Kâr Rakamları ve Şirket Performansları
2025 yılında petrol şirketlerinin kârlarındaki düşüşün temelinde düşük fiyatlar ve OPEC+ politikalarının yetersizliği yatıyor. Brent petrolün geçen yıl ortalama 68,2 dolar seviyesinde kalarak %15 değer kaybettiğini belirten Mathonniere, kâr marjlarını etkileyen diğer unsurların arz fazlası, zayıf talep ve artan sermaye maliyetleri olduğunu söyledi.
Dev Petrol Şirketlerinin 2025 Kâr Analizi
Aşağıdaki tabloda, dünyanın en büyük enerji şirketlerinin 2025 yılı kâr verileri ve bir önceki yıla göre yaşadıkları değişimler yer almaktadır:
| Şirket Adı | 2025 Kârı (Milyar $) | Değişim (%) |
|---|---|---|
| Saudi Aramco | 104,7 | -%5,1 |
| ExxonMobil | 28,8 | -%14,5 |
| Shell | 18,5 | -%21,9 |
| TotalEnergies | 15,6 | -%14,7 |
| Chevron | 12,3 | -%30,3 |
| ConocoPhillips | 8,0 | -%13,5 |
| bp | 7,5 | -%25,7 |
| Equinor | 6,4 | -%30,4 |
| Eni | 5,7 | -%5,6 |
Petrol servis hizmeti sunan şirketlerde de benzer bir daralma gözlendi. Schlumberger‘in kârı %24,4 azalarak 3,4 milyar dolara, Baker Hughes‘un kârı %13,3 düşüşle 2,6 milyar dolara geriledi. Halliburton ise %48,8’lik bir kayıpla 1,3 milyon dolar kâr açıkladı.
Sonuç olarak, 12 büyük petrol devinin 2024 yılında 247 milyar dolar olan toplam kârı, 2025’te %10,9’luk bir düşüşle 220 milyar dolar seviyesine inmiş oldu. Mathonniere, OPEC+ ülkelerinin üretim kesintilerine rağmen bazı ülkelerin kotaları aşmasının ve arzın kademeli dönüşünün fiyatlar üzerindeki baskıyı artırarak kâr erimesini hızlandırdığını ifade etti.
