Suudi Arabistan’ın petrol dışı özel sektör faaliyetlerinde, bölgesel jeopolitik gerilimlerin etkisiyle Mart ayında beklenmedik bir gerileme yaşandı. Yaklaşık altı yıllık bir aranın ardından ilk kez küçülme kaydeden sektör, hem tedarik zincirinde yaşanan aksamaların hem de iç talepteki zayıflamanın baskısı altında kalarak ivme kaybetti.
PMI verisi eşik seviyenin altına indi
Riyad Bank tarafından yayımlanan ve mevsimsel etkilerden arındırılmış Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), Şubat ayındaki 56,1 seviyesinden Mart ayında 48,8‘e geriledi. Bu sert düşüşle birlikte endeks, koronavirüs pandemisinden bu yana ilk defa büyüme ile daralmayı birbirinden ayıran 50 puanlık kritik eşik değerinin altına inmiş oldu.
Aşağıdaki tabloda, Mart ayındaki keskin düşüşü gösteren temel endeks verileri yer almaktadır:
| Veri Göstergesi | Şubat Seviyesi | Mart Seviyesi |
|---|---|---|
| PMI Genel Endeksi | 56,1 | 48,8 |
| Yeni Siparişler Alt Endeksi | 61,8 | 45,2 |
Yeni siparişler ve ihracat zayıfladı
Veriler incelendiğinde, yaşanan daralmanın temel kaynağının yeni siparişlerdeki belirgin azalma olduğu görülüyor. Bu alandaki alt endeksin 61,8‘den 45,2‘ye kadar gerilemesi dikkat çeken en önemli detay oldu. Mevcut tabloyu değerlendiren Riyad Bank Başekonomisti Naif Al-Ghaith, artan belirsizlik iklimine vurgu yaparak, müşterilerin piyasada “bekle-gör” stratejisini benimsediğini dile getirdi.
Zayıflama sadece iç piyasa ile sınırlı kalmayıp ihracat tarafına da yansıdı. Sektör temsilcileri, Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik problemlerin sınır ötesi ticareti ciddi şekilde kısıtladığını ve ticari faaliyetlerin durma noktasına yaklaştığını belirtti. Deniz taşımacılığındaki bu tıkanıklıklar üretim hızını yavaşlatırken, teslimat sürelerinin uzamasına neden olarak piyasada dengesiz bir yapı oluşturdu.
2026 hedefleri açısından risk
Ekonomisini petrole bağımlılıktan kurtararak çeşitlendirmeyi hedefleyen Suudi Arabistan için özel sektördeki bu daralma kritik bir sınav niteliği taşıyor. Uzmanlar, özel sektördeki bu zayıf seyrin devam etmesi durumunda, krallığın 2026 yılına yönelik belirlediği mali ve ekonomik hedefler üzerinde baskı oluşabileceğine dikkat çekiyor.
Beklentiler temkinli seyrediyor
İş dünyasının gelecek 12 aya ilişkin beklentileri Haziran 2020‘den bu yana en düşük seviyesine gerilemiş durumda. Ancak genel görünümde umut verici noktalar da mevcut; şirketler, yüksek düzeydeki kamu harcamalarının ve stratejik altyapı yatırımlarının sürdürülmesinin bu düşüş trendini sınırlayabileceğini tahmin ediyor.
Diğer taraftan analistler, bölgede devam eden “enerji ve taşımacılık ablukası” durumunun uzaması halinde, Suudi ekonomisinin küresel piyasalardaki benzerleri gibi öngörülmesi güç ve karmaşık büyüme riskleriyle yüzleşebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
