Analizlerde, petrolün ABD doları cinsinden fiyatlandırılmamasının küresel finans dinamiklerini değiştireceğine dikkat çekildi (Reuters)
ABD ve Suudi Arabistan arasındaki petrodolar anlaşmasının 50 yılın ardından sona erdiği bildirildi.
New York merkezli Nasdaq borsasının internet sitesinde yayımlanan haberde, Suudi Arabistan’ın 9 Haziran’da yenilememesi nedeniyle anlaşmanın sonlandığı savunuldu.
Washington ya da Riyad, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
“Petrodolar” terimi, petrolün dolar cinsinden fiyatlandırılmasını tarif etmek için kullanılıyor.
ABD ve Suudi Arabistan arasındaki anlaşma, 1973’te Arap-İsrail savaşında Arap ülkelerinin, İsrail’e destek verdiği gerekçesiyle ABD’ye petrol ambargosu uygulamasıyla patlak veren krizin ardından gelmişti.
Washington ve Riyad yönetimleri arasında 8 Haziran 1974’te imzalanan anlaşma uyarınca petrol satışlarının ABD doları üzerinden fiyatlandırılması kabul edilmişti. Bunun karşılığında ABD, Suudi Arabistan’a askeri yardım ve koruma sağlamıştı.
Haberde, “Küresel finans tarihinde çok az anlaşma petrodolar sözleşmesinin ABD ekonomisine sağladığı kadar fayda getirmiştir” dendi.
Petrodolar anlaşmasının ABD dolarına rağbeti yıllar içinde artırdığına ve Washington’ın küresel ekonomide gücünü pekiştirmesini sağladığına dikkat çekildi.
Diğer yandan anlaşmanın sonlanmasının küresel finansal düzenini bozabileceğine işaret edildi.
Analizde, anlaşmanın yenilenmemesinin ABD dolarını ve buna bağlı olarak Amerikan finans piyasalarını zayıflatabileceği belirtildi.
Petrolün dolar dışında bir para birimiyle fiyatlandırılmasının, enflasyonu artırabileceğine, faiz oranlarını yükseltebileceğine ve Amerikan tahvil piyasasını güçten düşürebileceğine vurgu yapıldı.
Bu değişimin daha geniş çaplı sonuçlarının ileride görüleceğine dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:
Yatırımcılar en azından makro düzeyde küresel finans düzeninin yeni bir döneme girdiğinin farkında olmalıdır. ABD dolarının hakimiyeti artık garanti altında değil.
Hindistan’da İngilizce yayın yapan India Today dergisinin analizinde, anlaşmasının düşmesiyle Riyad’ın artık euro, ruble, yen ya da Bitcoin gibi farklı birimlerle petrol satabileceğine dikkat çekildi.
Ayrıca bu değişimin, uluslararası ticarette alternatif para birimlerinin kullanılması eğilimini hızlandırarak ABD dolarının küresel hakimiyetini zayıflatabileceği belirtildi.
Amerikan gazetesi Wall Street Journal, Suudi Arabistan’ın Çin’e ABD doları yerine yuanla petrol satmayı planladığını marttaki haberinde öne sürmüştü.
Suudi Arabistan, ABD ile ilişkisini yeniden şekillendiriyor
BRICS bloğunun en yeni üyelerinden Suudi Arabistan, ABD ile özel bir ilişkinin ötesine geçmek üzere adımlar atmaya başladı. Geçtiğimiz pazar günü ABD ile Suudi Arabistan arasındaki petro-dolar anlaşmasının sona ermesine izin verildiği bilgisi yazılı basında paylaşıldı. Petro-dolar anlaşmasının yenilenmemesi, yeni ve bilinmeyen bir paradigmanın ve ayrıca uluslararası petrol ticaretinin dinamiklerinde potansiyel bir değişimin sinyalini verebilir. Anlaşmayı yenilememe kararına özellikle doların dünyanın birincil rezerv para birimi olması açısından bakıldığında bu kararın küresel ekonomi üzerinde geniş kapsamlı etkileri olabilir.
Bu kararın küresel siyasete etkisi, küresel ekonomiye etkisinden daha fazla olabilir. Anlaşmanın sona ermesine izin vermenin itici gücü olarak artan küresel gerilimlere ve değişen jeopolitik bağlılıklara işaret eden birçok politikacı ve uzman bu konuda muhtelif görüşlerini belirtmeye devam ediyor. Bununla birlikte, dünyanın alternatif enerji kaynaklarına doğru ilerlerlemesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve doğal gazın yükselişi, son 10 yılda petrole olan bağımlılığı istikrarlı bir şekilde azalttı. Artık Suudi Arabistan gibi petrol zengini ülkeler bile 2030’a kadar elektriğinin yarısını yenilenebilir enerji ve doğal gazla üretme yolunda ilerliyor ve 2060’a kadar net sıfır emisyona ulaşmayı hedefliyor.
Suudi Arabistan’ın ABD ile petro-dolar anlaşmasını yenilememeye karar vermesi, doların petrol ticaretinde baskın para birimi olma statüsünün önemli ölçüde zayıflamasına yol açabilir. Bu durum muhtemelen petrol işlemlerinde kullanılan para birimlerinin çeşitlenmesine yol açacak. Petrol ticaretinde avro, Yuan ve hatta kripto para birimleri piyasada potansiyel olarak daha büyük bir rol oynayacaktır. Doların hakimiyetindeki düşüş daha yüksek borçlanma maliyetlerine ve enflasyona yol açabileceğinden bunun ABD ekonomisi üzerinde önemli etkileri olabilir.
