İTO BAŞKANI’NDAN YENİ EKONOMİK DÖNEM ÇAĞRISI
Şekib Avdagiç: “Evrimsel değil, devrimsel adımlar atma dönemi!”
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, küresel gelişmelerin Türkiye ekonomisi üzerinde yarattığı etkilere dikkat çekerek, alışılmışın dışında, perspektif geliştiren ve devrimsel nitelikte adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Avdagiç, enflasyon ve döviz kuru arasındaki makasın ihracatçıları zorladığını, mal ihracatının ithalatı karşılama oranının yeniden yüzde 75 seviyelerinin üzerine çıkarılması gerektiğini belirtti.
Orta Doğu’daki çatışmalarla ivme kazanan küresel dönüşüme ayak uydurmak için yeni bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini ifade eden Avdagiç, “Artık özel bir dönemdeyiz. Farklı cepheden bakmak lazım. Yani hep alışılmış klasik formüllerle bakmaktan ziyade biraz yeni perspektifler geliştirmek lazım. Oradan bir çözüm üretmek lazım. Bugüne kadar gelmiş kabullerle yürümek yerine, yani şu dönemde evrimsel değil de biraz devrimsel adımlar atmak lazım” dedi. Türkiye’nin, küresel yatırım tercihleri arasında 10-20 yıllık projeksiyonlarda en üst sırada yer alması gerektiğini vurgulayan Avdagiç, açıklanan reform paketini bu doğrultuda değerli bulduğunu sözlerine ekledi.
Kira ve özel okul ücretlerine yapılan müdahalelerin piyasada öngörülemeyen etkilere yol açtığını belirten Avdagiç, döviz kuruna yönelik baskının da uzun vadede sürdürülemeyeceğini dile getirdi. Yüzde 25’lik kira artış sınırlamasının ardından bazı kiracıların peşin kira talep etmeye başladığını, aynı mantığın döviz kurunda da işleyebileceğini ve baskının uzun vadede kendi dengesini oluşturacağını ifade etti. Avdagiç, firmaların yurt dışı döviz gelirlerinin TL’ye çevrilmesi durumunda verilen yüzde 3‘lük desteğin kullanımının önündeki bürokratik engellerin kaldırılması gerektiğini de sözlerine ekledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan ve uluslararası rekabetçi bir “transit ticaret merkezi” oluşturmayı hedefleyen yeni vergi düzenlemesini “Müthiş bir adım. Sonuna kadar destekliyoruz” diyerek yorumlayan Avdagiç, bu düzenlemenin İstanbul Finans Merkezi (İFM) içindeki ve dışındaki şirketler için transit ticaret kazançlarını vergisiz veya yüzde 95 kazanç indirimi ile vergilendireceğini belirtti. Dubai’nin 4 milyon ton transit ticaret hacmine karşılık Türkiye’nin henüz 1 milyon ton seviyelerinde kaldığını hatırlatan Avdagiç, bu alanda bürokrasinin azaltılarak Türkiye’nin 5 milyon ton hedefine ulaşması gerektiğini savundu.
Orta Doğu’daki savaşların savunma teknolojisi konseptlerini güncellediğine işaret eden Avdagiç, Türkiye’nin insansız hava araçları (İHA) ve taktik füzeler gibi alanlarda pek çok ülkenin önünde olduğunu, Türk üretimi İHA satışları ve İspanya ile imzalanan Hürjet anlaşmasının tarihi nitelikte olduğunu belirtti. Ayrıca, asgari ücretin işverene maliyetinin bin dolar barajını aşmasıyla hazır giyim, ayakkabı ve mobilya gibi emek yoğun sektörlerde rekabetçiliğin zorlaştığını, bu nedenle Suriyeli ustaların bilgi birikimiyle sınır bölgelerinde üretim yapılması stratejisine destek verdiğini ifade etti.
- Şekib Avdagiç‘e göre, Türkiye’nin ekonomik yapısında küçük iyileştirmeler yerine ezber bozan, köklü ve “devrimsel” adımlar atılması gerekmektedir.
- Piyasa dengesini bozduğu gerekçesiyle kira ve özel okul ücretlerindeki devlet müdahalelerinin uzun vadede sürdürülebilir olmadığı ve döviz kurunu baskılamanın da benzer sonuçlar doğuracağı belirtildi.
- Emek yoğun sektörlerde rekabet gücünü artırmak amacıyla, Suriyeli ustaların deneyimiyle sınır bölgelerinde üretim yapılması stratejisi önerildi.
- Transit ticaret hacminde Dubai’nin gerisinde kalan Türkiye’nin, bürokratik süreçleri basitleştirerek 5 milyon ton hedefine ulaşması gerektiği ifade edildi.
- İhracatçılara sunulan yüzde 3‘lük döviz dönüşüm desteğinin mevcut şartlarının karmaşık ve yönetilmesi zor olduğu, daha “yönetilebilir” kurallar getirilmesi talep edildi.
- Özel okul ücretlerindeki KDV oranının sembolik olarak yüzde 1‘e düşürülerek veliye verilen katkının teşvik edilmesi önerildi.
- Kuyumculuk sektöründe ayar evlerinin yetkilerinin Darphane’ye devri sürecindeki bürokrasinin hızla giderilmesi gerektiği, aksi takdirde sektörün daha fazla kan kaybedeceği belirtildi.
Finans Hattı Yorum:
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç‘in açıklamaları, Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu dönemin hassasiyetini ve mevcut politikaların yetersiz kaldığına dair güçlü bir mesajı ortaya koyuyor. Özellikle “devrimsel adımlar” vurgusu, statükocu yaklaşımların yerine köklü reformlara duyulan ihtiyacı göstermektedir. Enflasyonla mücadelede gelinen nokta ve döviz kurundaki dalgalanmalar, reel sektör üzerindeki baskıyı artırırken, Avdagiç’in serbest piyasa mekanizmalarının işleyişine ve fiyat müdahalelerinin olumsuz etkilerine dikkat çekmesi, ekonomik politika yapıcılar için önemli birer geri bildirim niteliğindedir.
Şekib Avdagiç‘in sözleri, yatırımcılar ve iş dünyası nezdinde karmaşık ve öngörülemez politikaların yarattığı belirsizliğe karşı bir tepki olarak yorumlanabilir. Döviz dönüşüm desteğindeki bürokratik engeller ve kira artış sınırlamasının piyasada yarattığı beklenmedik sonuçlar, güven ortamının yeniden tesisi için daha pragmatik ve piyasa dinamikleriyle uyumlu politikalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Özellikle transit ticaretin geliştirilmesine yönelik olumlu adımların altının çizilmesi, Türkiye’nin küresel tedarik zincirlerindeki konumunu güçlendirme potansiyeline işaret etmektedir.
Önümüzdeki dönemde, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın atacağı adımlar yakından takip edilecektir. Avdagiç‘in dile getirdiği reform taleplerinin ne kadarının hayata geçirileceği, özellikle enflasyonla mücadele, döviz kuru istikrarı ve reel sektörün rekabetçiliğini artırmaya yönelik stratejilerin başarısı açısından kritik öneme sahip olacaktır. Yatırımcılar, İFM’nin sunduğu transit ticaret avantajlarının ne kadar etkin kullanılacağını ve kuralların ne kadar “yönetilebilir” hale geleceğini gözlemleyecektir. Ayrıca, savunma sanayii gibi stratejik alanlardaki başarıların, genel ekonomik büyümeye nasıl entegre edileceği de önemli bir gelişme olacaktır.
