RUSYA’DAN BARIŞ ANLAŞMASI SİNYALİ
Putin’den Ukrayna Lideri Zelenskiy’e Uzun Vadeli Nihai Anlaşma İçin Kritik Teklif
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile üçüncü bir ülkede müzakere amacıyla değil, uzun vadeli nihai bir anlaşmayı imzalamak üzere görüşebileceği yönünde önemli bir mesaj verdi. Putin, bu açıklamasını 9 Mayıs Zafer Günü etkinlikleri sonrası Kremlin Sarayı’nda gazetecilere yaptığı değerlendirmeler sırasında duyurdu.
Putin, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy‘nin 9 Mayıs Zafer Günü kutlamalarında Moskova’ya Ukrayna insansız hava araçları göndereceği yönündeki açıklamalarına dair sorulan bir soru üzerine, kendisinin Kremlin’de bulunduğunu ve Rusya Savunma Bakanlığı’ndan bu yönde bir provokasyona dair henüz bir rapor gelmediğini belirtti. Bu yılki Zafer Günü askeri geçit töreninin silahlar ve askeri araçlar olmadan gerçekleştirilmesine ilişkin bilgi veren Putin, bu kararın temel nedeninin güvenlik kaygıları olmasının yanı sıra, Rus ordusunun önceliğinin Ukrayna ordusunu nihai olarak yenilgiye uğratmaya odaklanması olduğunu vurguladı. Putin, Zelenskiy‘nin tehditkar açıklamalarının ardından olası bir girişime karşı Rusya Savunma ve Dışişleri Bakanlıklarının Kiev’e yönelik büyük füze saldırıları düzenleme hazırlığı yapabileceği yönündeki açıklamalarını hatırlatarak, bu konuda Çin, Hindistan ve ABD gibi ülkelerin yönetimleriyle de temaslarda bulunduklarını aktardı.
Rusya lideri, kimseyle ilişkileri kötüleştirme veya gerginliği artırma niyetlerinin olmadığını, zira Kiev’deki tüm komuta ve karar alma merkezlerinin birçok ülkenin diplomatik misyonlarına yakın konumda bulunması nedeniyle olası bir saldırıda sorun yaşanabileceği endişesini taşıdıklarını dile getirdi. Tüm bu temasların ardından ABD Başkanı Donald Trump‘ın, iki günlük ek ateşkes ve bu süre zarfında savaş esirlerinin takasına yönelik bir inisiyatif sunduğunu belirten Putin, bu teklifin “Nazizme karşı ABD ile ortak kazanılan zafere duyulan saygı ve açıkça insani nitelikteki düşüncelerle gerekçelendirilen haklı bir öneri olduğu” için derhal kabul edildiğini ifade etti. Putin, 5 Mayıs’ta Ukrayna tarafına 500 Ukraynalı askeri içeren bir esir değişimi listesi sunduklarını ancak Kiev’in doğrudan takasa hazır olmadığını açıkça bildirdiğini söyledi. Ukrayna’nın Trump‘ın önerisine yanıt vereceğini umduklarını ancak henüz Kiev’den bu yönde bir teklif gelmediğini sözlerine ekledi. Trump ile 8-9 Mayıs’taki ateşkes planlarını telefonla görüştüklerini ve Trump‘ın bu planı desteklediğini, Kiev’den ise başlangıçta yanıt gelmediği, sonrasında farklı bir tarih önerildiği bilgisini paylaştı.
Putin, 9 Mayıs Zafer Günü’nün Rusya için taşıdığı derin anlamı vurgulayarak, bu günün kendileri için kutsal olduğunu ve Sovyetler Birliği’nin zafer uğruna verdiği 27 milyon fedakarlığın, Rusya’nın insanının yaklaşık yüzde 70’ini kaybettiği anlamına geldiğini belirtti. İki günlük ateşkes önerdiklerini ancak herhangi bir tepki alamadıklarını, ardından bazı “oyunların” başladığını ve Rusya’nın bu oyunu oynamadığını ifade etti. Bu yıl Zafer Günü’ne kimseyi davet etmediklerini ancak katılımı da yasaklamadıklarını söyleyen Putin, Moskova’ya gelen yabancı liderlerin cesaret gösterdiğini belirtti. Slovakya Başbakanı Robert Fico‘nun kendisine Zelenskiy‘den özel bir mesaj getirmediğini, ancak Zelenskiy‘nin kendisiyle görüşmeye hazır olduğuna dair ifadelerini birçok kez duyduğunu aktardı. Zelenskiy ile görüşmeyi hiçbir zaman reddetmediğinin altını çizen Putin, Moskova’da veya üçüncü bir ülkede görüşme teklifini yineledi. Uzun vadeli bir barış anlaşması konusunda nihai anlaşmalara varılması durumunda görüşme yapabileceğini belirten Putin, “Bu görüşmede bir şeyler imzalanmalı ve nihai bir nokta konulmalı. Müzakere yapılmamalı.” dedi.
ABD’nin Ukrayna konusunda samimi bir çözüm arayışında olup olmadığını sorgulayan Putin, bu konunun öncelikle Rusya ve Ukrayna’nın meselesi olduğunu vurguladı. Rusya hakkında olumsuz açıklama yapmamış herhangi bir kişiyi Avrupa Birliği’nin (AB) Moskova ile müzakerecisi olarak görmeye hazır olduklarını belirten Putin, AB-Rusya müzakereleri için eski Almanya Başbakanı Gerhard Schröder‘in adaylığını uygun bulduğunu söyledi. İran çevresindeki çatışmanın hem Tahran hem de diğer Körfez ülkeleriyle olan iyi ilişkileri nedeniyle Rusya’yı zor bir duruma soktuğunu kaydeden Putin, İran çevresindeki durumun tırmanması halinde “herkesin zarar göreceği” yorumunu yaptı. Ermenistan’ın AB’ye katılma planlarının “özel bir değerlendirme gerektirdiğini” ifade eden Putin, Rusya’nın Ermeni halkına fayda sağlayan her şeyi destekleyeceğini belirtti. Putin, Ermenistan yetkililerinin AB’ye katılma konusunda referandum düzenleyebileceğini ve halkın bunu desteklemesi durumunda Rusya’nın “karşılıklı yarar sağlayan ve akıllı bir boşanma” sürecine başlayabileceğini sözlerine ekledi.
- Putin: “Kiev’e saldırı konusunda Çin, Hindistan ve ABD’lilerle görüşme yaptık.”
- Putin: “Kiev’den esir takası ile ilgili yanıt bekliyoruz.”
- Putin: “9 Mayıs klavyeli enstrümanların çalındığı komedi şovu değil.”
- Putin: “Zelenskiy ile görüşmede anlaşma imzalanmalı.”
- Putin: “Ermeni halkına fayda sağlayan her şeyi destekleriz.”
Finans Hattı Yorum:
Vladimir Putin‘in yaptığı bu açıklamalar, Rusya-Ukrayna savaşında bir dönüm noktası olabilecek nitelikte. Özellikle uzun vadeli nihai bir anlaşma imzalanması vurgusu, tarafların mevcut askeri çatışma durumundan ziyade, geleceğe yönelik kalıcı bir çözüm arayışına girebileceğine işaret ediyor. Bu durum, piyasalarda olumlu bir algı yaratarak jeopolitik risk primini düşürebilir ve özellikle enerji ve emtia fiyatları üzerinde dolaylı etkiler yaratabilir. Ancak, anlaşmanın detayları ve imzalanma sürecindeki olası zorluklar, bu etkinin ne kadar sürdürülebilir olacağını belirleyecektir.
Yatırımcı cephesinde bu gelişmelere yönelik genel eğilim şu anda temkinli bir iyimserlik olarak görülebilir. Savaşın uzamasıyla oluşan belirsizlik ortamının dağılma ihtimali, küresel piyasalarda risk iştahını artırabilir. Ancak, geçmişte yapılan barış görüşmelerinin sonuçsuz kalmış olması, yatırımcıların bu tür mesajlara hemen tam anlamıyla güvenmek yerine, somut adımları görmeyi beklemelerine neden oluyor. Özellikle hisse senedi piyasalarında, jeopolitik gerilimlerden olumsuz etkilenen sektörlere yönelik bir toparlanma beklentisi oluşabilir.
Önümüzdeki dönemde yatırımcıların gözü, Putin‘in Zelenskiy ile yapacağı olası bir görüşmenin detaylarında ve bu görüşmenin sonucunda imzalanabilecek bir anlaşma metninde olacaktır. Ayrıca, tarafların ateşkes ve esir takası konularındaki adımları yakından takip edilecektir. Teknik olarak bakıldığında, küresel endekslerde ve emtia fiyatlarındaki önemli destek seviyelerinin korunması, olumlu bir havanın sürdüğüne işaret edecektir. ABD ve AB’nin bu sürece vereceği tepkiler de piyasa dinamiklerini şekillendirmede kritik rol oynayacaktır.
