Çiftçiler Beklenen Fiyatları Alamadı: TZOB’tan TMO’ya Sert Tepki
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan 2026 yılı hububat müdahale alım fiyatlarının üreticilerin beklentilerini karşılamadığını ve 45 günlük ödeme vadinin kabul edilemez olduğunu belirtti.
TZOB tarafından yapılan açıklamada, 2026 yılı için ekmeklik buğday alım fiyatının ton başına 16 bin 500 liraya yükseltildiği, bu artışın bir önceki yıla göre yüzde 22,22 olduğu kaydedildi. Arpa alım fiyatının ise ton başına 12 bin 750 liraya çıkarıldığı, bu artışın yüzde 15,9 olduğu ifade edildi. Ancak bu artış oranlarının, 2026 yılı Nisan ayında gerçekleşen yüzde 32,37‘lik enflasyon oranının altında kaldığı vurgulandı. Bu durumun, artan girdi maliyetleri karşısında üreticilerin gelir kaybı yaşayacağı anlamına geldiği belirtildi.
Açıklamada ayrıca, TMO’nun 45 gün vadeli ödeme takviminin çiftçilerin nakit akışı ve borçlarını karşılama kabiliyetleri açısından yetersiz olduğu, bu sürenin kısaltılarak ödemelerin en geç 15 gün içinde yapılmasının talep edildiği dile getirildi. Ürün bedelinin en az yüzde 50’sinin teslimat anında, kalanının ise en geç 15 gün içinde üreticilerin hesabına yatırılması gerektiği ifade edildi. Aksi takdirde, yüksek enflasyon ortamında bu bekleme süresinin, açıklanan alım fiyatlarının reel değerini daha da aşındıracağı belirtildi.
TZOB, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından duyurulan dekar başına 979 lira 60 kuruş‘luk toplam destek ödemesinin, ortalama verim dikkate alındığında ton başına yaklaşık 3 bin 14 lira‘ya denk geldiğini hesapladı. Bu desteklerin içeriği ise şu şekilde belirtildi:
| Destek Kalemi | Dekar Başına Ödeme |
| Temel Destek | 403 lira |
| Planlı Üretim Desteği | 403 lira |
| Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği | 173 lira 60 kuruş |
- Hububat alım fiyatlarındaki artış oranlarının enflasyonun gerisinde kalması üreticilerde hayal kırıklığı yarattı.
- TMO’nun 45 günlük ödeme vadinin, çiftçilerin nakit ihtiyacı ve girdi maliyetleri dikkate alındığında yetersiz olduğu eleştirisi yapıldı.
- Üreticilerin emeğinin karşılığını zamanında alamaması, gelir kaybını artıracak bir unsur olarak öne çıktı.
Finans Hattı Yorum:
TZOB’un bu açıklaması, tarımsal girdi maliyetlerindeki artışın ve genel ekonomik koşulların, çiftçilerin gelir beklentilerini karşılamada ne denli büyük bir baskı oluşturduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Özellikle hububat gibi stratejik ürünlerde belirlenen alım fiyatlarının, reel enflasyonun altında kalması, üreticilerin maliyetlerini karşılama ve kâr elde etme potansiyellerini ciddi şekilde sınırlamaktadır. Bu durum, uzun vadede tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve gıda arz güvenliği açısından riskler barındırmaktadır.
Yatırımcılar ve finansal piyasalar açısından bakıldığında, tarım sektöründeki bu tür gerilimler, ilgili şirketlerin finansal sonuçlarını ve gelecekteki stratejilerini etkileyebilecek unsurlardandır. Çiftçilerin içinde bulunduğu memnuniyetsizlik, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin müdahale politikalarının yeniden gözden geçirilmesi yönünde bir baskı oluşturabilir. Bu durumun, tarım destekleri ve alım garantileriyle ilgili potansiyel düzenlemeleri tetiklemesi beklenebilir. Tarım sektörünün genel sağlığı, tarım ve hayvancılık sektörü analizlerimizle yakından takip edilmektedir.
Önümüzdeki dönemde, TMO’nun fiyat politikalarına yönelik ek düzenlemeler yapılıp yapılmayacağı veya ek mali destekler sunulup sunulmayacağı yakından izlenmelidir. Çiftçilerin taleplerinin karşılanmaması durumunda, bu durumun gıda fiyatlarına ve dolayısıyla genel enflasyona yansımaları da göz ardı edilmemelidir. Ayrıca, bu tür olumsuz gelişmelerin, uluslararası emtia piyasalarındaki dalgalanmalarla birleşerek sektörel bazda karamsar bir hava estirmesi de muhtemeldir.
