SAHAF KİTAPLARI: YAPAY ZEKA TARAMA İDDİALARI VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM ANALİZİ
Sahaf Dünyasında Yapay Zeka Fırtınası: Kitaplar Dijitalleşirken Neler Oluyor?
Son günlerde Avrupa’da yapay zeka şirketlerinin, sahaflardan toplu olarak eski kitapları satın alıp bunları tarattıktan sonra imha ettiğine dair çıkan iddialar, yayıncılık sektörü ve bilginin dijitalleşmesi üzerine önemli tartışmaları beraberinde getirmiştir. Üsküdar Sahaflar Derneği Başkanı Bahtiyar İstekli, bu iddiaların arka planını, bilginin tarihsel süreçteki dönüşümünü ve yapay zekanın sahaflık mesleğine etkilerini Finans Hattı için değerlendirdi.
Avrupa’dan gelen ve Türkiye’de de geniş yankı bulan bu haberler üzerine, sahaflıkla profesyonel olarak ilgilenen birçok kişinin kafasında soru işaretleri oluşmuştur. Bu durum, piyasada eski kitapların toplu halde imha edildiği yönünde yanlış bir algı ve endişe yaratmıştır. Ancak İstekli, olayın temelinde yatan amacın kitapları kasten yok etmek olmadığını, bilakis dijital dünyada henüz yer almayan veya dolaşımda olmayan bilgilerin ve kitapların taranarak dijital bir havuza aktarılması olduğunu belirtmiştir. İstekli’ye göre, bu tarama işleminin ardından bu materyallerin pazarlama imkanlarının olmaması veya verimlilik açısından dönüşüme gitmesi, işin doğasına uygun bir süreç olarak görülebilir.
Bu süreç, bilginin depolanması ve erişilebilirliği konusunda tarih boyunca yaşanan dönüşümlerin günümüzdeki yansıması olarak ele alınabilir. İstekli, kitabın serüvenini tarihsel bir perspektifle açıklarken, bilginin ilk yazıldığı kil tabletlerden parşömen ve papirüse, oradan kodeks formundaki kitaplara ve nihayet matbaanın icadına kadar geçirdiği evreleri sıraladı. Her yeni teknolojik gelişmenin, kendisinden önceki bilgi depolama yöntemlerini dönüştürdüğünü veya yerini aldığını vurgulayan İstekli, günümüzde dijital imkanların ortaya çıkışıyla bilginin depolanmasının kitaba kıyasla çok daha kullanışlı ve verimli hale geldiğini belirtti. Küçük bir cihaza binlerce kitabın yüklenebilmesi, bu kitaplar içinde saniyeler içinde arama yapılabilmesi, bölümlere kolayca ulaşıp veri aktarabilme imkanları, fiziksel kitapların sunduğu olanaklarla rekabet etmesinin önüne geçiyor. Bu durumun, kaçınılmaz bir dönüşümün habercisi olduğunu ifade etti. Bu bağlamda, Finans Hattı olarak dijitalleşme ve Halka Arz Haberleri gibi yeni yatırım araçlarının piyasalara etkilerini de yakından takip ediyoruz.
Bilginin Evrimsel Yolculuğu ve Dijitalleşmenin Geleceği
Bilginin depolanma yöntemlerinin tarihsel bir gelişim izlediğine dikkat çeken İstekli, “Şöyle düşünmek lazım, kitabın serüvenine baktığımız zaman tarih içinde belli aşamalardan geçerek günümüze gelmiş. Bugün de kitap sonrası dijital imkanlar ortaya çıktı.” ifadesini kullandı. İstekli, bilginin serüvenini şu sözlerle detaylandırdı:
- İlk yazının bulunuşunda kil tabletler kullanılıyordu; parşömen ve papirüsün gelişimiyle kil tabletler terk edildi.
- Kodeks kitaba geçişle birlikte eski materyaller bırakıldı.
- Matbaa, kendinden önceki depolama unsurlarını ortadan kaldırarak bilginin yaygınlaşmasını sağladı.
- Günümüzde dijital imkanların ortaya çıkması, bilginin depolanmasını kitaba göre çok daha kullanışlı ve verimli hale getirdi.
İstekli, küçük bir cihaza yüklenen binlerce kitabın içinde arama yapmanın, bölümlere ulaşmanın ve veri aktarmanın kolaylığına işaret ederek, “İstediğiniz şekilde arama yapabiliyorsunuz, istediğiniz bölümlere ulaşabiliyorsunuz, kopyalayıp başka bir yere aktarmanız çok kolay. Böyle olunca kitabın bununla yarışması mümkün değil. Haliyle buraya doğru bir dönüşüm olacak.” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
Yapay zeka ile dijitalleşmenin beraberinde getirdiği bilgi kirliliği ve teknolojinin geleceğine de değinen İstekli, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bunlar tabii ki çok tartışılacak konular. Aslında dijital imkanların da başlangıç evresindeyiz. İleride nereye evrilecek, nasıl bir şekil alacak bunları bilemiyoruz tabii ki. Yeni kaynakların nasıl yönetileceği, bunların insanlar üzerinde nasıl bir etki yapacağı, ne tür sonuçlara yol açacağı biraz da insanın elinde bir şey. İnsan bunu iyi de kullanabilir, kötü de kullanabilir. Kitap için de aynı şeyler söz konusuydu nitekim.”
Sahaflık mesleğinin ve basılı matbuatın geleceğine ilişkin kaygıların abartılmaması gerektiğini savunan İstekli, “‘Kitap yok olacak.’ gibi bir endişeye giremeyiz çünkü kitap şekil değiştirerek var olmaya devam edecek. PDF’lerle, dijital kaynaklardan ulaşılarak okunabilen, elde edilen bir şey haline gelecek.” açıklamasında bulundu. İstekli, bilgi deposu işlevi gören ansiklopedilerin artık günümüzde yer kapladığı ve kullanışlı olmadığı için basılmadığını, dijitalden erişildiğini vurgulayarak, “İnsan hayatında da malzemeler kullanışlılığına göre var olmaya devam ediyor veya yok olup gidiyor. Dolayısıyla eşit olmayan bir rekabet var kitapla dijital arasında. Ancak koleksiyon değeri ve sanat değeri olan kitapları…” diyerek sözlerini tamamladı. Bu gelişme, gelecekteki Temettü Bildirimleri yapacak şirketlerin iş modellerini de dolaylı olarak etkileyebilir.
Finans Hattı Yorum:
Avrupa’daki yapay zeka şirketlerinin eski kitapları toplu halde tarayarak dijitalleştirmesi ve akabinde bu materyalleri imha etmesi iddiaları, dijitalleşmenin bilginin saklanması ve erişimi üzerindeki etkisinin yeni bir boyutunu gözler önüne seriyor. Bu durum, özellikle geleneksel yayıncılık ve sahaflık gibi sektörlerde bir dönüşümün kaçınılmaz olduğunu gösteriyor. Fiziksel kitapların bilgi depolama ve erişimdeki verimlilik ve hız açısından dijital platformlarla rekabetinin zorlaşması, uzun vadede sektörün iş modellerini yeniden şekillendirmesi gerekliliğini ortaya koyuyor. Bu süreç, sadece kitaplar için değil, diğer pek çok geleneksel bilginin dijital ortama aktarılması ve yönetilmesi açısından da bir paradigma değişikliğine işaret ediyor.
Piyasadaki mevcut yatırımcı sentimantı, bu tür teknolojik gelişmelerin uzun vadeli etkileri konusunda belirsizlik taşıyor. Yapay zeka ve dijitalleşme, genel olarak teknoloji ve büyüme odaklı hisseler için olumlu bir ivme yaratabilirken, geleneksel sektörlerde faaliyet gösteren şirketler için potansiyel riskler barındırıyor. Sahaflık gibi niş sektörlerde ise, koleksiyon değeri veya sanatsal değeri olan nadir eserlerin bu dijital dönüşümden nasıl etkileneceği spekülatif bir konu olmaya devam ediyor. Teknik analiz açısından bakıldığında, teknoloji sektöründeki şirketlerin Borsa İstanbul Teknik Analizleri kapsamında destek ve direnç seviyeleri takip edilmeli, sektörel bazda ise genel piyasa eğilimlerine göre pozisyonlanma stratejileri belirlenmelidir.
Yapay zeka destekli veri toplama ve işleme süreçlerinin hızlanması, uzun vadede yeni iş modellerinin doğmasına zemin hazırlayacaktır. Ancak, bu süreçte ortaya çıkabilecek bilgi güvenliği riskleri, telif hakları sorunları ve kültürel mirasın dijitalleşmesi sırasında yaşanabilecek kayıplar gibi potansiyel dezavantajlar da göz ardı edilmemelidir. Yatırımcılar için, bu tür teknolojik değişimlere ayak uydurabilen, adapte olabilen veya bu değişimlerden doğrudan fayda sağlayan şirketlere odaklanmak, orta ve uzun vadede daha sağlam bir yatırım stratejisi oluşturacaktır. Özellikle, yapay zekanın yaratacağı yeni ekosistemlerde yer alacak veya bu ekosistemleri destekleyecek teknoloji firmalarının potansiyeli yakından incelenmelidir.
