Dünya genelinde kaynak verimliliğinin “yeni altın standart” olarak kabul gördüğü bir dönemde, Türkiye’nin kararlılıkla uyguladığı Sıfır Atık stratejisi dev bir ekonomik kalkınma modeline dönüştü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan tarafından hayata geçirilen Sıfır Atık Hareketi, başlangıcından bu yana ham madde ithalatını azaltırken ülke ekonomisine de devasa katkılar sundu. Proje kapsamında geri dönüştürülen milyonlarca ton atık, 54 milyon hanenin bir yıllık elektrik ihtiyacına denk gelen 270 milyar kilovatsaat enerji tasarrufunun Türkiye’nin bilançosuna yazılmasını sağladı.
Döngüsel Ekonominin Laboratuvarı: Sakarya
Sıfır atık başarısının yerel sahadaki en güçlü örneği Sakarya’da şekilleniyor. COP31 (BM İklim Değişikliği Konferansı) hazırlıkları çerçevesinde düzenlenen Sakarya Çalıştayı, döngüsel ekonominin akademik iş birliği ve yerel yönetimlerle sahada nasıl uygulanabileceğini gösteren bir merkez oldu. Sakarya Üniversitesi’ndeki konferansta ilan edilen 2027 Sıfır Atık Yılı vizyonu, kentin sanayi ve tarım potansiyelini korumayı hedefliyor. Şehirde kurulan “Sıfır Atık İl Koordinasyon Kurulu”, atık yönetimini klasik belediyecilik hizmetinden çıkarıp veri temelli bir kaynak yönetimi sürecine taşıyacak.
Sıfır Atık Hareketi İle Geri Kazanılan Kaynaklar
| Atık Türü | Miktar (Milyon Ton) |
|---|---|
| Kâğıt | 36,1 |
| Plastik | 10,2 |
| Metal | 9,6 |
Küresel Vizyon ve Ekonomik Bağımsızlık
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, dönüşümün küresel etkilerini şu sözlerle ifade etti: “Sıfır Atık Hareketi bugün 193 ülkede karşılık bulan küresel bir yapıya dönüştü. Bu süreç yalnızca çevresel değil aynı zamanda ekonomik bir paradigma değişimini ifade ediyor. Kaynakların daha verimli kullanılması ve atık yönetiminin ekonomik değere dönüştürülmesi açısından Türkiye önemli bir model sunuyor. COP31 kapsamında dünyanın farklı bölgelerinde çalışmalar yürütüyor, devlet dışı aktörlerin sürece daha güçlü katılımı için çalışıyoruz”
Çalıştaya katılan paydaşlar, atığın “ekonomik hürriyet” için bir ham madde kaynağı olduğunda birleşti. Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, “Geri kazanım oranındaki artış ve elde edilen ekonomik kazanımlar bu modelin başarısını ortaya koyuyor. Depozito iade sisteminin yaygınlaştırılmasıyla atık yönetiminde yeni bir aşamaya geçeceğiz” değerlendirmesinde bulundu. Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Alemdar ise sıfır atık yaklaşımının bir kalkınma meselesi olduğunu belirterek, “Sıfır atık yaklaşımı yalnızca çevresel değil, aynı zamanda gelecek vizyonunu şekillendiren bir kalkınma meselesidir. Atıkları ekonomiye kazandırmaya yönelik çalışmaları sürdürüyoruz” dedi.
Sakarya’nın Depozito Başarısı ve Ulusal Hedefler
Sakarya Valisi Rahmi Doğan, şehrin stratejik kaynaklarına vurgu yaparak, “Kentin sahip olduğu doğal kaynakların korunması stratejiktir. Özellikle su kaynakları ve tarım arazilerinin sürdürülebilirliği için çalışmalarımız hız kesmeden devam ediyor” açıklamasını yaptı. Akademi dünyası ise kampüslerin birer “sıfır atık simülasyon merkezi” haline getirileceğini ve bu birikimin sanayiyle harmanlanacağını bildirdi.
Sakarya, Depozito Yönetim Sistemi (DYS) uygulamasında öncü bir pilot bölge oldu. Kentte şimdiye kadar 7 milyon adedi aşkın içecek ambalajı geri kazandırıldı. Bu model, sistemin 2026 yılı sonuna dek 81 ile yayılmasında temel referans kabul ediliyor. Türkiye genelinde Sıfır Atık ile bugüne kadar 2 trilyon litre su tasarrufu sağlandı; bu miktar İstanbul’un tam 2 yıllık su gereksinimini karşılıyor. Ayrıca petrol tasarrufunda ulaşılan 60 milyar litre, ülkedeki tüm araçların yıllık yakıt harcamasından daha büyük bir hacmi temsil ediyor.
