Mart ayına ilişkin dış ticaret rakamları, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe tarafından Van’da kamuoyuyla paylaşıldı. Açıklanan verilere göre Türkiye’nin ihracatı mart ayında ivme kaybederken, özellikle emek yoğunluklu faaliyet gösteren iş kollarında ciddi daralmalar yaşandı.
Dış Ticaret Açığı Yüzde 56,6 Oranında Büyüdü
Geçtiğimiz yılın mart ayı ile kıyaslandığında ihracat yüzde 6,4 oranında azalarak 21 milyar 918 milyon dolar seviyesine geriledi. Aynı süreçte ithalat rakamları ise yüzde 8,4 artış göstererek 33 milyar 181 milyon dolar oldu. Bu veriler ışığında dış ticaret hacmi yüzde 2 yükselişle 55 milyar 99 milyon dolara ulaşırken, dış ticaret açığı yüzde 56,6 gibi yüksek bir artışla 11 milyar 263 milyon dolara fırladı.
Mart ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı, bir önceki yılın aynı ayına göre 10,4 puan düşerek yüzde 66,1 olarak gerçekleşti. Enerji verileri hariç bakıldığında bu oran 14,3 puan azalışla yüzde 74,4, enerji ve altın hariç tutulduğunda ise 14 puan kayıpla yüzde 78,9 oldu. 2024 yılının ilk çeyreğinde (ocak-mart) ise ihracat yüzde 3,1 düşüşle 63 milyar 279 milyon dolar, ithalat ise yüzde 4,7 artışla 91 milyar 957 milyon dolar olarak hesaplandı. İlk üç aydaki dış ticaret açığı yüzde 27,5 yükselerek 28 milyar 679 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.
Emek Yoğun Sektörlerde İhracat Gerilemesi
Tekstil, hazır giyim, konfeksiyon, deri ve halı gibi emek yoğun sektörlerde mart ayındaki ihracat kaybı çift haneli rakamları buldu. Bu grupta en büyük daralmayı yüzde 19,7 ile deri ve deri mamulleri sektörü yaşadı. Bu sektörün ihracatı 140,7 milyon dolardan 113 milyon dolara indi. Hazır giyim ve konfeksiyon sektörü de yüzde 14,3 kayıpla 1 milyar 414 milyon dolardan 1 milyar 211 milyon dolara geriledi.
Sektörel İhracat Değişim Tablosu (Mart Ayı)
| Sektör Adı | Geçen Yıl (Milyon $) | Bu Yıl (Milyon $) | Değişim (%) |
|---|---|---|---|
| Deri ve Deri Mamulleri | 140,7 | 113,0 | -19,7 |
| Hazır Giyim ve Konfeksiyon | 1.414 | 1.211 | -14,3 |
| Halı | 234,2 | 207,1 | -11,5 |
| Tekstil | 838,0 | 748,5 | -10,7 |
Halı ihracatının yüzde 11,5 kayıpla 207,1 milyon dolara düştüğü mart ayında, tekstil sektörü de yüzde 10,7 azalışla 748,5 milyon dolar seviyesine çekildi. Diğer yandan otomotiv sektörü 3,3 milyar dolarla liderliğini korurken, onu 3 milyar dolarla kimyevi maddeler ve 1,6 milyar dolarla çelik takip etti. Mart ayında ilk kez ihracat yapan 938 firmanın ekonomiye katkısı 108 milyon dolar olurken, parite etkisi ihracata 682 milyon dolarlık pozitif katkı sağladı.
Körfez Ülkelerine İhracatta Büyük Kayıp
Mart ayında Türkiye’nin 125 ülkeye olan ihracatı artarken, 98 ülkede düşüş yaşandı. En çok ihracat yapılan ülke 1 milyar 821 milyon dolarla Almanya olurken, ithalatta 4 milyar 761 milyon dolarla Çin zirvede yer aldı. Körfez ülkelerine yapılan ihracat ise yüzde 37 azalarak 1 milyar 371 milyon dolara düştü. Umman haricindeki tüm bölge ülkelerinde kayıp görüldü: Katar’da yüzde 83, Bahreyn’de yüzde 81, Kuveyt’te yüzde 70, BAE’de yüzde 48, İran’da yüzde 41, Irak’ta yüzde 30 ve Suudi Arabistan’da yüzde 29 oranında düşüş kaydedildi.
“Yeni Destekler Hızla Devreye Alınmalı”
TİM Başkanı Mustafa Gültepe, savaş ortamının mücevher, otomotiv, mobilya ve kimya gibi sektörleri olumsuz etkilediğini belirtti. Gültepe, “İhracat ailesi olarak bu zor koşullarda bölgeyle iletişimimizi daha da güçlendirmeliyiz. Lojistik kanallarımızı esneterek, ilişkilerimizi diri tutmalıyız” ifadelerini kullandı. Hammadde ve petrol fiyatlarındaki artışın ihracatçının yükünü ağırlaştırdığını dile getiren Gültepe, “Yeni desteklerin hızla devreye alınması gerekiyor. Doğru adımlarla birlikte, kalıcı başarılara hep birlikte ulaşabiliriz” dedi.
Dünya Ticaret Hacminde Gerileme Beklentisi
Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise küresel ölçekteki ticaret ve enerji savaşlarının olumsuz etkilerine değindi. Bolat, “Dünya Ticaret Örgütü’nün raporuna göre küresel ticaret hacmi artışının bu yıl yüzde 1,9’a gerilemesi bekleniyor. OECD ise dünya ekonomisinin bu yıl ancak yüzde 2,9 büyüyebileceğini öngörüyor” açıklamasında bulundu. Türkiye’nin ihracatında takvim etkisinin ve uzun bayram tatillerinin de payı olduğunu söyleyen Bolat, “Ocak-mart dönemindeki ihracat düşüşü yaklaşık 2 milyar dolar oldu. Nisan ayında bunu aşacağız ve tekrar yıllık bazda artıya geçmiş olacağız” diyerek gelecek döneme dair iyimser mesajlar verdi.
