Türk Balıkçılar Hedef Büyütüyor: Somali ve Çin Pazarı Gözde
Türkiye’nin su ürünleri ihracatında ivme kazanan sektör, yeni pazarlara açılarak büyümeyi hedefliyor. Son dönemde Çin‘e yapılan ihracatla dikkat çeken Türk balıkçılar, avcılık faaliyetlerini de Somali‘ye taşıyor. Sektör temsilcileri, uluslararası fuarlarda yapılan temaslarla küresel pazardaki konumlarını güçlendirmeyi amaçlıyor.
Seafood Expo Global’de Güçlü Temsil
İspanya‘nın Barselona kentinde düzenlenen dünyanın en büyük deniz ürünleri fuarı Seafood Expo Global‘de, Türk su ürünleri sektörü güçlü bir şekilde yer aldı. İstanbul Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği (İSHİB) tarafından 20. kez organize edilen fuara 16 firma katılırken, ek olarak 8 Türk şirketi de bireysel olarak iştirak etti. Sektöre yönelik makine ve ekipman üreten firmalarla birlikte toplamda 45 Türk firma fuarda stant açarak Türk su ürünlerini tanıttı ve küresel alıcılarla B2B görüşmeler gerçekleştirdi.
İSHİB Başkan Yardımcısı Sagun’dan Sektör Değerlendirmesi
İSHİB Başkan Yardımcısı Oğulcan Kemal Sagun, fuara ilişkin yaptığı açıklamada, Türkiye’nin su ürünleri ihracatında Avrupa’da Norveç‘ten sonra ikinci sırada olduğunu ve dünya genelinde ilk 10 ülke arasında yer aldığını belirtti. Sagun, “Balıkçılıkta iyiyiz. Av filomuz Afrika ülkelerinin sahillerinde avcılık yapıyor. Moritanya‘dan Umman‘a, Senegal‘den Gine-Bissau‘ya ve Sierra Leone‘ye kadar ülkelerde avcılık yapıyoruz. Şu anda lisanslı 4 bin 500‘den fazla avcı gemimiz var,” dedi.
Somali Avcılığa Açılıyor, Çin Pazarı Kapıları Aralanıyor
Son 10 yılda su ürünleri avcılığı ve ihracatında büyük bir artış yakalayan Türkiye, yeni dönemde Afrika‘nın doğusunda Somali‘de avcılık için gerekli izinleri aldığını duyurdu. Sagun, “Balıkçılarımız orada da avcılığa başlamayı sabırsızlıkla bekliyor,” ifadelerini kullandı. Küresel pazarda denge avcılıktan su ürünleri yetiştiriciliğine (aqua kültür) kaydığına dikkat çeken Sagun, Türkiye’nin deniz ürünleri üretiminin 1 milyon ton seviyesine ulaştığını ve bunun yüzde 70‘inin ihraç edildiğini belirtti. 2026 yılı için 2,5 milyar dolar ihracat hedeflediklerini söyleyen Sagun, ilk çeyrekteki büyüme ve Çin pazarının açılmasıyla bu hedefe ulaşabileceklerini öngördü. Türkiye, halihazırda 110 ülkeye ihracat yapıyor.
Çin Fuarı’na İlk Milli Katılım
Türk ihracatçılarının her yıl katıldığı Seafood Expo Global‘in yanı sıra, ABD Boston‘da düzenlenen Seafood Expo North America (SENA) ve Çin‘de gerçekleştirilen China Fisheries & Seafood Expo‘nun sektör için büyük önem taşıdığını belirten Sagun, Çin fuarına bu yıl ilk kez milli katılım gerçekleştireceklerini duyurdu. Aralık 2025 itibarıyla Çin‘e su ürünleri ihracatındaki engellerin kalkmasıyla bu pazarın açıldığını dile getiren Sagun, “Şu an somon ve orkinos gibi ürünleri bu ülkeye ihraç ediliyor. Çin su ürünlerinde ayrı bir dünya. Çin’i ihracatta birinci hedef ülke seçtik. ABD de yine hedef ülkelerimizden. Çin’e biraz daha ihracat gerçekleştirirsek, ihracat rakamımızı katlayabiliriz,” diye konuştu.
İç Pazar Tüketimi ve İhracat Odaklı Büyüme
Türkiye’de kişi başı balık tüketiminin ortalama 7,5-8 kilogram ile istenilen seviyenin altında kaldığını belirten Sagun, bu rakamın Yunanistan‘da 20 kg, İspanya‘da 30 kg, Japonya‘da ise 60 kg olduğunu hatırlattı. İç pazardaki talep zayıflığı nedeniyle sektörün ihracata yöneldiğini ve bu sayede başarılı bir grafik çizdiğini vurgulayan Sagun, 2025 yılında su ürünleri ihracatının bir önceki yıla göre yüzde 11 artışla 2,2 milyar doları aştığını açıkladı. Bu ihracatın yüzde 85‘ini levrek, çipura, alabalık ve orkinos oluşturdu. Detaylı rakamlar şu şekilde:
- Levrek: 666 milyon dolar
- Çipura: 584 milyon dolar
- Türk Somonu: 520 milyon dolar
- Alabalık: 122 milyon dolar
- Orkinos: 119 milyon dolar
En çok ihracat yapılan ülkeler arasında Rusya (466 milyon dolar), İtalya (281 milyon dolar), Hollanda (229 milyon dolar), Yunanistan (211 milyon dolar), Birleşik Krallık (196 milyon dolar), Japonya (113 milyon dolar) ve ABD (95 milyon dolar) yer alıyor.
Geçmişten Günümüze İhracat Stratejileri
Sagun, 2014‘te Rusya‘nın Kırım‘ı işgal etmesinin ardından başlayan ambargolar döneminde, Türkiye’nin yetiştirdiği alabalıkları somona benzeterek Rusya‘ya ihraç ettiğini ve bu sayede 12 yılda 500 milyon dolarlık bir ihracat kalemi oluşturduğunu anlattı. Yeni dönemde ise avcı balıkçıların Somali ve diğer Afrika ülkelerindeki avcılık faaliyetleriyle balık unu ve yağı gibi yem hammaddelerini ülkede ucuz üretebilmenin, maliyet avantajı ve kaliteli balık üretimiyle dünya pazarlarında daha rekabetçi olmanın anahtarı olacağını belirtti.
Fuar Katılımcılarından Yoğun İlgi
Türkiye pavilyonunda, ünlü şeflerin Türk su ürünleriyle hazırladığı özel menüler eşliğinde gerçekleştirilen tadım etkinlikleri yoğun ilgi gördü. Fuara getirilen ve 300 kilogram ağırlığındaki orkinos da ziyaretçilerin dikkatini çekti. Yetkililer, bu yıl on binlerce sektör profesyonelinin ziyaret ettiği fuarda Türk firmalara ilginin yüksek düzeyde olduğunu bildirdi.
Finans Hattı Yorum:
Türk su ürünleri sektörünün ihracatta yeni pazarlara açılma stratejisi, hem sektörün sürdürülebilir büyümesi hem de Türkiye ekonomisi için önemli fırsatlar sunuyor. Özellikle Çin pazarının kapılarının aralanması ve Somali gibi yeni avcılık bölgelerine yönelik adımlar, ihracat hacmini ve çeşitliliğini artırma potansiyeli taşıyor. İSHİB‘in belirttiği 2,5 milyar dolarlık 2026 ihracat hedefi, bu yeni stratejilerin başarısı ile yakından ilişkili. Sektörün iç pazarda tüketimi artırma çabalarının yanı sıra, küresel pazarlardaki rekabet gücünü artırmak için yem hammaddesi gibi maliyet unsurlarında verimlilik sağlaması büyük önem taşıyor. Seafood Expo Global gibi uluslararası fuarlara katılım, Türk ürünlerinin tanıtımı ve yeni iş birliklerinin kurulması açısından kritik bir rol oynamaya devam edecektir.
