BAKAN ŞİMŞEK: EŞEL MOBİL ENFLASYONU DÜŞÜK TUTTU
Akaryakıttaki Küresel Şok ve Eşel Mobil Sistemi: Enflasyon Baskısını Sınırlama Stratejisi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, katıldığı bir canlı yayında küresel ekonomide yaşanan enerji şoku ve Türkiye’nin bu duruma karşı aldığı önlemleri değerlendirdi. Şimşek, özellikle akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla devreye alınan “eşel mobil” sisteminin önemine dikkat çekerek, bu sistemin olmaması halinde enflasyonun çok daha yüksek seviyelere çıkacağını belirtti.
Bölgedeki savaşın küresel ekonomide büyük bir enerji şokuna neden olduğunu ifade eden Bakan Şimşek, Türkiye’nin enerji arzı konusunda bir sıkıntısı olmadığını ancak petrol fiyatlarındaki artışın dış dengede ilave açık ve enflasyonist etki yaratacağını vurguladı. Şimşek, “Dünyada çok büyük arz şoku var ve bu Türkiye’yi etkileyecek” dedi. Akaryakıt fiyatlarındaki bu şokun vatandaşa yansımasını sınırlandırmak için maktu özel tüketim vergisi (ÖTV) üzerinden fedakarlık yapılarak eşel mobil sisteminin devreye alındığını hatırlatan Şimşek, bu sistem sayesinde mazotun litre fiyatının 90 lira yerine 73 lira altında, benzinin ise yaklaşık 79 lira yerine 65 lira civarında kaldığını belirtti. Bu sayede şokun önemli bir kısmının vatandaşlara, şirketlere, sanayiciye ve esnafa yansıtılmadığını dile getirdi.
Şimşek, eşel mobil sistemini devreye almasaydık enflasyondaki artışın çok daha dramatik olacağını ve ham petrol fiyatlarındaki artışın doğrudan pompa fiyatlarına yansıması durumunda enflasyonun bugünkü seviyelerin çok daha üzerine çıkacağını söyledi. Bu uygulamanın çiftçiyi, esnafı, sanayiciyi ve ihracatı desteklediğini, vatandaşın alım gücünü ve ülkenin rekabet gücünü korumak adına bu fedakarlığın yapıldığını vurguladı.
Eşel mobil uygulamasının bütçeye maliyetine de değinen Şimşek, sistemin ilk iki ayda yaklaşık 90 milyar lira (2 milyar dolar) maliyeti olduğunu, yılın tamamında benzer bir durumun devam etmesi halinde bu maliyetin 600 milyar lira (13-14 milyar dolar) civarına ulaşabileceğini aktardı. Bu fedakarlığın, bütçe disiplini, kamuda tasarruf, gelir artırma çabaları ve harcamaların kontrol altına alınması sayesinde mümkün olduğunu belirten Şimşek, bütçedeki disiplinin bu tür önlemleri alabilme imkanını yarattığını ifade etti.
- Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın vatandaşa yansımasını sınırlandırdı.
- Bu sistem sayesinde mazot litre fiyatı 90 liradan 73 lira altına, benzin ise 79 liradan 65 liraya indi.
- Eşel mobil uygulanmasaydı enflasyonun çok daha yüksek seviyelere çıkacağı tahmin ediliyor.
- Sistemin ilk iki aydaki maliyeti yaklaşık 90 milyar lira olarak açıklandı.
Finans Hattı Yorum:
Bakan Mehmet Şimşek‘in eşel mobil sistemiyle ilgili yaptığı açıklamalar, Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu küresel dalgalanmalara karşı gösterdiği direnci ve alınan önlemlerin enflasyonla mücadeledeki rolünü gözler önüne seriyor. Özellikle enerji fiyatlarındaki oynaklığın ekonomik kırılganlıkları artırdığı bir dönemde, bu tür maliyet üstlenme mekanizmalarının hem tüketici alım gücünü koruma hem de sanayinin rekabetçiliğini sürdürme açısından kritik önemi bulunmaktadır. Ancak, bu sistemin bütçe üzerindeki yükü de göz ardı edilmemeli; yıllık bazda 13-14 milyar dolarlık bir potansiyel maliyet, mali disiplinin ne kadar hassas bir denge üzerinde durduğunu göstermektedir.
Piyasalar ve yatırımcılar açısından bu durum, hükümetin enflasyonla mücadelede kararlı olduğunu ve bu doğrultuda önemli maliyetleri üstlenmeye hazır olduğunu teyit etmektedir. Enflasyondaki geçici yükseliş beklentisi korunurken, eşel mobil gibi uygulamaların enflasyonist baskıyı bir miktar olsun dizginlemesi, genel makroekonomik istikrar beklentilerini olumlu etkileyebilir. Bununla birlikte, uygulamanın uzun vadede sürdürülebilirliği ve bütçe dengesi üzerindeki potansiyel etkileri de yakından takip edilecektir.
Önümüzdeki dönemde yatırımcıların dikkat etmesi gereken en önemli unsurlar, küresel enerji piyasalarındaki gelişmelerin seyri ve Türkiye’nin bu gelişmelere vereceği yanıtlar olacaktır. Ayrıca, eşel mobil sisteminin devamlılığı, bütçe disiplininden taviz verilip verilmeyeceği ve enflasyonla mücadelede atılacak diğer adımlar da piyasa üzerinde etkili olacaktır. Teknik olarak, akaryakıt fiyatlarındaki stabilizasyon eğilimi, tüketici harcamaları ve sanayi üretim maliyetleri üzerinde olumlu bir destekleyici faktör olabilir.
