Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji piyasasındaki mevcut durumu değerlendirerek önemli uyarılarda bulundu. Atlantic Council tarafından organize edilen bir etkinlikte konuşan Birol, özellikle Ortadoğu’daki çatışmaların enerji akışına etkileri ve piyasadaki fiyatlamaların gerçekliği arasındaki tutarsızlığa dikkat çekti.
Tarihi Enerji Krizleri ve Mevcut Durum
Birol, güncel gelişmelerin enerji güvenliği açısından ne denli ciddi bir tehdit oluşturduğunun altını çizdi. Orta Doğu’daki çatışmaların Hürmüz Boğazı’ndaki enerji nakil hatlarında aksamalara yol açmasının “tarihin en büyük enerji güvenliği tehdidi” olduğunu belirtti. Tarihteki büyük petrol krizlerini hatırlatan Birol, 1973 ve 1979 yıllarındaki krizlerde günlük yaklaşık 5 milyon varillik arz kaybı yaşandığını ve bunun birçok ülkede resesyona, yüksek enflasyona ve borç sorunlarına neden olduğunu anlattı. Buna karşılık, mevcut durumda günlük arz kaybının 13 milyon varile ulaştığını ve bu rakamın geçmiş krizlerin çok ötesinde olduğunu vurguladı.
Altyapı Hasarları ve Toparlanma Süreci
Enerji altyapılarında meydana gelen hasarların da önemli bir sorun teşkil ettiğini belirten Birol, “Yarın her şey normale dönse ve sorunlar çözüme kavuşsa bile toparlanmanın zaman alacağı” uyarısında bulundu. Mevcut durumda 80’den fazla tesisin zarar gördüğünü, bu tesislerin önemli bir bölümünün ise ağır hasarlı olduğunu ifade etti. Hasarların onarım sürecinin ülkelere göre farklılık göstereceğini ve mali gücü yetersiz olan ülkelerde bu sürenin daha da uzayacağını söyledi.
Piyasa Algısı ve Gerçekler Arasındaki Fark
Birol, petrol fiyatlarının yükselmesine rağmen bu durumun “sorunun ciddiyetini tam olarak yansıtmadığını” dile getirdi. Piyasa algısı ile sahadaki gerçekler arasında bir “kopukluk” yaşandığı görüşüne katıldığını belirten Birol, “Ancak yakında bu ikisinin birbirine yakınsadığını göreceğimizi düşünüyorum ki bu durum küresel ekonomi açısından son derece hassas bir konu.” şeklinde konuştu. Analizlerinin, kriz öncesi seviyelere dönüşün 2 yıla kadar sürebileceğini gösterdiğini sözlerine ekledi.
Stratejik Rezervlerin Devreye Alınması
IEA üye ülkelerinin mart ayında aldığı, kurum tarihinin en yüksek miktarı olan 400 milyon varillik stratejik petrol rezervini piyasaya sürme kararını da hatırlatan Birol, bu adımın hem miktar hem de uygulama hızı açısından bir “rekor” niteliği taşıdığını ifade etti.
