Küresel tarım piyasaları, Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim ve ABD’deki kuraklık dalgasının kıskacında bir dönemden geçiyor. Hafta sonu boyunca ABD, İsrail ve İran hattında karşılıklı saldırılarla derinleşen kriz, savaşın ikinci ayına girilirken belirsizlikleri tırmandırarak buğday fiyatlarında hareketliliğe neden oldu.
Hürmüz Boğazı’ndaki Aksamalar Girdi Maliyetlerini Artırıyor
Bölgedeki askeri hareketliliğin lojistik yansımaları, özellikle stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatları olumsuz etkiliyor. Geçişlerde yaşanan aksaklıkların, tarım sektörünün temel bileşenleri olan gübre ve yakıt nakliyatını sekteye uğrattığı bildirildi. Bu tablonun, dünya genelindeki çiftçiler üzerinde maliyet baskısını artırarak üretim süreçlerini zorladığı ifade ediliyor.
ABD’de Kuraklık Riski Üretim Tahminlerini Baskılıyor
Tarım piyasalarını etkileyen bir diğer kritik faktör ise ABD’de etkisini sürdüren elverişsiz hava koşulları oldu. Meteoroloji kurumundan yapılan resmi açıklamada, “Bu hafta başlarına kadar batının bazı bölgelerinde ve ovalarda anormal derecede sıcak, kuru ve rüzgarlı koşullar” beklendiği duyuruldu. Söz konusu hava olaylarının, önemli tarım havzalarındaki üretimi aşağı yönlü etkileyebileceği öngörülüyor.
Piyasa Verileri ve Fiyat Hareketleri
Jeopolitik riskler ile olumsuz iklim şartlarının birleşmesiyle birlikte buğday kontratlarında yukarı yönlü bir ivme kaydedildi. Pazartesi günü Chicago Ticaret Borsası bünyesinde işlem gören buğday vadeli kontratları, yüzde 1,2 seviyesine kadar yükseldikten sonra bu kazancın bir kısmını geri verdi.
Aşağıdaki tabloda piyasadaki temel riskler ve muhtemel etkileri özetlenmiştir:
| Risk Kaynağı | Etkilenen Unsur | Piyasa Etkisi |
|---|---|---|
| Orta Doğu Gerilimi | Hürmüz Boğazı Lojistiği | Gübre ve yakıt maliyet artışı |
| ABD İklim Koşulları | Batı ve Ovalar Bölgeleri | Hasat ve verim kaybı riski |
| Vadeli İşlemler (CBOT) | Buğday Kontratları | %1,2’ye varan fiyat artışı |
“Tedarik Zinciri Riskleri Göz Ardı Edilmemeli”
Piyasa uzmanları, mevcut aşamada tahıl ve yağlı tohumların çatışma ortamından doğrudan etkilenme düzeyinin nispeten sınırlı kaldığını belirtiyor. Ancak uzun vadeli risklere dikkat çeken CRM AgriCommodities, yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
“Tahıllar ve yağlı tohumlar savaşın doğrudan etkisinden nispeten korunmuş durumda. Ancak haftalar aylara dönüşürse, tedarik zincirleri üzerindeki etkileri hafife alınmamalıdır.”
