Gelir İdaresi Başkanlığı, akaryakıt sektöründeki vergi kayıplarının boyutunu ve geleceğe yönelik tahminleri netleştirdi.
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), akaryakıt ürünlerine yönelik vergi kaybının günlük tüketim tahminlerine göre hesaplandığını ve toplam kaybın 100 milyar lirayı aştığını duyurdu. Yapılan açıklamada, eşel mobil sisteminin devreye girmesiyle birlikte akaryakıt ürünlerinden tahsil edilen vergi tutarlarındaki değişimler ve yılsonu tahminlerine ilişkin detaylar paylaşıldı.
Akaryakıt ürünleri özelinde tahsil edilen vergi tutarlarına ilişkin çeşitli iddialara yanıt veren GİB, 5 Mart tarihinden itibaren eşel mobil sisteminin uygulamaya konulduğunu hatırlattı. Bu sistemin kapsadığı ürünlerin, toplam Özel Tüketim Vergisi’ne (ÖTV) tabi ürünler içindeki payının yüzde 96’nın üzerinde olduğu belirtildi.
GİB’in verilerine göre, petrol ürünlerine ilişkin Şubat ayında 44,3 milyar lira ÖTV tahsilatı yapılmışken, Mart ayında bu rakam yüzde 18 azalışla 36,3 milyar liraya geriledi. Akaryakıt ürünlerine ilişkin ÖTV tahsilatının her 15 günlük dönemleri izleyen 10 gün içinde yapıldığı bilgisi de paylaşıldı.
Mart ayındaki tahsilatın büyük ölçüde krizin başlangıcından önceki 16 Şubat – 4 Mart dönemine ait olduğu vurgulanırken, 5-15 Mart arasındaki dönemde maktu ÖTV tutarlarının bir kısmının alınmaya devam ettiği ifade edildi. Krizin asıl etkisinin 16-31 Mart ve 1-15 Nisan dönemlerini kapsayan Nisan ayı tahsilatlarında görüleceği belirtildi. Bu kapsamda Nisan ayında yapılan tahsilatın sadece 6,9 milyar lira olduğu kaydedildi.
Dört aylık kümülatif ÖTV tahsilatının 136,8 milyar liraya ulaştığı bilgisi verilirken, 2026 yılı için akaryakıt ürünlerine ilişkin ÖTV tahmininin 656,5 milyar lira olduğu göz önüne alındığında, yılın geri kalanında 519,7 milyar liralık tahsilatın yapılması gerektiği hesaplandı.
GİB, eşel mobil sistemi kapsamında vazgeçilen ÖTV’nin KDV’sinin de tahsil edilmediğine dikkat çekerek, yılın geri kalanı için yaklaşık 104 milyar liralık KDV’nin de tahsil edilemeyeceğini öngördü. Mevcut petrol fiyatları ve akaryakıt maktu ÖTV tutarlarının yılsonuna kadar aynı şekilde devam etmesi halinde, toplam vergi kaybının 600 milyar lirayı aşacağı tahmin ediliyor.
Mevcut durumda motorin ve LPG’de maktu ÖTV’nin sıfırlandığı, benzinde ise sadece 3,0206 lira olarak uygulandığı vurgulandı. Bugüne kadar yaşanan vergi kaybının günlük tüketim tahminleri baz alınarak hesaplandığı ve bu kapsamda 86 milyar lira ÖTV ile bu tutar üzerinden alınamayan 17 milyar lira KDV’nin toplamda 100 milyar lirayı aştığı belirtildi.
Özetle:
- GİB, akaryakıt sektöründeki vergi kaybının 600 milyar lirayı aşacağını öngörüyor.
- Eşel mobil sistemi nedeniyle ÖTV ve KDV’de önemli kayıplar yaşanıyor.
- Nisan ayı tahsilatları krizin etkisini net olarak gösterdi.
Finans Hattı Yorum:
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın akaryakıt sektöründeki vergi kaybına ilişkin açıklaması, ekonomik görünüm ve kamu maliyesi açısından önemli ipuçları barındırıyor. Eşel mobil sisteminin, fiyat dalgalanmalarını dengelemeyi amaçlarken, vergi gelirleri üzerindeki yükü artırdığı görülüyor. Yılsonu 600 milyar liralık vergi kaybı tahmini, bütçe üzerindeki baskıyı ve bu durumun diğer kamu harcamalarına yansıma potansiyelini de gözler önüne seriyor. Bu durum, özellikle önümüzdeki dönemde vergi politikaları ve ekonomik teşvikler açısından ek değerlendirmeleri zorunlu kılacaktır.
Piyasa beklentileri ve yatırımcı duyarlılığı açısından, bu açıklama akaryakıt şirketlerinin karlılık marjları ve dolayısıyla hisse senedi performansları üzerinde belirgin bir baskı unsuru oluşturabilir. Enerji şirketlerinin, vergi yüklerinin artması ve gelirlerinin daralması riskiyle karşı karşıya kalması, sektördeki genel yatırımcı iştahını olumsuz etkileyebilir. Ancak, hükümetin sektörü destekleyici ek adımlar atıp atmayacağı da yakından izlenecektir.
Önümüzdeki dönemde yatırımcıların, hem küresel petrol fiyatlarındaki seyri hem de yerel akaryakıt fiyatlarına yönelik olası düzenlemeleri yakından takip etmesi önem taşıyor. Ayrıca, GİB’in önümüzdeki aylarda açıklayacağı tahsilat rakamları, yılsonu vergi kaybı tahminlerinin ne ölçüde gerçekleşeceğine dair daha net bir fikir verecektir. 16-31 Mart ve 1-15 Nisan dönemlerine ait tahsilatların Nisan ayında sadece 6,9 milyar lira olması, Nisan ve Mayıs ayı vergi gelirleri açısından kritik bir gösterge niteliğindedir.
