2 yıldır kapalı olan boru hattı için Irak, IKBY ve Türk şirketleri uzlaştı. Gözler bugün yapılacak nihai toplantıda.
Irak’tan Türkiye’ye petrol akışını sağlayan ve iki yıldır kapalı olan Ceyhan boru hattının yeniden açılması için kritik bir eşik aşıldı. Irak Parlamentosu Başkan Yardımcısı Şahvan Abdullah, Irak Ulusal Petrol Pazarlama Şirketi’nin (SOMO), Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) petrol ihracatını yeniden başlatmak üzere Türk şirketleriyle bir anlaşmaya vardığını duyurdu. Bu hamle, bölge ekonomisi ve küresel enerji piyasaları için bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Anlaşmanın Künyesi
| Kategori | Detay |
| Taraflar | IKBY, Irak Merkezi Hükümeti, Türk Şirketleri, Petrol Şirketleri |
| Konu | Ceyhan boru hattından petrol ihracatının yeniden başlaması |
| Durum | 2 yıldır kapalı (25 Mart 2023’ten beri) |
| Yeni Gelişme | İhracat için anlaşmaya varıldı. |
| IKBY’nin İddia Ettiği Zarar | 25 Milyar Dolar |
| Sonraki Adım | Nihai anlaşma için üçlü toplantı |
Irak Parlamentosu Başkan Yardımcısı Abdullah, IKBY ile Irak merkezi hükümetinin de petrol ve petrol dışı gelirler konusunda anlaştığını belirtti. Abdullah, SOMO’nun Türk şirketleriyle yaptığı uzlaşma sayesinde IKBY petrolünün Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden ihracatının önündeki engellerin kalktığını söyledi. Abdullah, “Geriye kalan tek şey, Irak hükümetinin bu anlaşmalara yasal ve ahlaki olarak bağlı kalmasıdır,” diyerek topu Bağdat yönetimine attı ve IKBY’deki kamu çalışanlarının maaşlarının ödenmesi gerektiğini de ekledi.
Barzani: “Nihai Anlaşma İçin Hazırlık Yapıldı”
Bu gelişmeyi, IKBY Başbakanı Mesrur Barzani’nin bir gün önceki açıklamaları da destekledi. Barzani, bölgede faaliyet gösteren petrol şirketleri ile Irak merkezi hükümeti arasında ham petrol çıkarma maliyetleri konusunda bir ön anlaşmaya varıldığını ve nihai anlaşma için hazırlık yapıldığını bildirmişti.
Sürecin sonuca bağlanması için bugün Bağdat’taki Irak Petrol Bakanlığı binasında IKBY, merkezi hükümet ve bölgede faaliyet gösteren petrol şirketleri arasında üçlü bir toplantı yapılacağı açıklandı. Bu toplantının, süreçteki son pürüzleri ortadan kaldırması bekleniyor.
Uluslararası Tahkim Mahkemesi’nin Türkiye ve Irak arasındaki bir davada verdiği kararın ardından 25 Mart 2023’te Ceyhan’a petrol akışı durdurulmuş, bu durum IKBY ekonomisine 25 milyar dolarlık zarar vermişti.
Finans Hattı Yorumu:
Bu, son iki yılın en önemli bölgesel enerji ve jeopolitik gelişmelerinden biridir. Bu anlaşma, sadece bir boru hattının açılmasından çok daha fazlasını ifade eden, çok katmanlı bir kazan-kazan-kazan senaryosudur.
Türkiye İçin Stratejik ve Ekonomik Zafer: Türkiye, bu anlaşmayla yeniden Doğu ile Batı arasında kritik bir enerji koridoru olma konumunu perçinliyor. Hattın yeniden faaliyete geçmesi, Türkiye için hem milyarlarca dolarlık transit geçiş ücreti geliri anlamına gelecek hem de BOTAŞ gibi kamu şirketlerinin operasyonlarını canlandıracaktır. Bu, aynı zamanda Türkiye’nin bölgesel diplomasideki etkinliğinin de bir kanıtıdır.
IKBY İçin Can Suyu: Petrol gelirleri, IKBY ekonomisinin can damarıdır. İki yıldır kapalı olan bu damarın yeniden açılması, bölgedeki derin ekonomik krizi hafifletecek, kamu maaşlarının ödenmesini sağlayacak ve siyasi istikrara katkıda bulunacaktır.
Küresel Piyasalar İçin Enflasyonla Mücadele Aracı: IKBY’den günlük yaklaşık 450-500 bin varil petrolün yeniden küresel piyasalara arz edilmesi, arzı artırarak Brent petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir baskı yaratma potansiyeli taşır. Bu, küresel çapta yüksek enflasyonla mücadele eden merkez bankaları için de olumlu bir haberdir.
En Kırılgan Halka: Siyasi Güven: Anlaşmanın önündeki tek ve en büyük risk, Bağdat ile Erbil arasındaki kırılgan siyasi güvendir. Geçmişte defalarca gelir paylaşımı ve yetki konusunda anlaşmazlığa düşen tarafların bu kez anlaşmaya sadık kalıp kalmayacağı, sürecin sürdürülebilirliği için belirleyici olacaktır.
Bugün yapılacak üçlü toplantıdan çıkacak nihai karar, küresel petrol piyasaları ve bölge ekonomileri tarafından nefesler tutularak beklenecektir. Olumlu bir sonuç, hem bölgeye istikrar getirecek hem de küresel ekonomiye bir miktar rahatlama sağlayacaktır.
