Orta Doğu’da tırmanan gerginlik ve Hürmüz Boğazı üzerindeki belirsiz bekleyiş, küresel petrol piyasalarında ciddi miktarda tedarik kaybına yol açtı. Brent petrolün varil başına fiyatı 100 doları geride bırakırken, ortaya çıkan arz daralması başta jet yakıtı olmak üzere tüm petrol türevleri üzerindeki fiyat baskısını zirveye taşıdı.
Arz Güvenliği ve Lojistik Engeller
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından paylaşılan verilere göre, Avrupa’nın jet yakıtı gereksiniminin yaklaşık yüzde 30’u Basra Körfezi kanalıyla tedarik ediliyor. Mevcut durumda Avrupa’nın bu alandaki arz güvenliği, yalnızca bir aylık talebi karşılayabilecek düzeydeki ticari stoklara emanet edilmiş durumda.
Tedarik zincirindeki kırılma sadece Avrupa ile sınırlı kalmıyor; Çin ve Hindistan gibi büyük alıcılar da kendi iç piyasalarında arz kısıtlamalarıyla mücadele ediyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrol miktarının yüzde 80’inden fazlası Asya pazarlarına yönlendiriliyor. Ancak boğazdaki deniz trafiğinin oldukça sınırlı kalması, bölgedeki rafinaj işlemleri için elzem olan petrol akışını yavaşlatıyor. Ayrıca artan savaş riski primleri ve gemilerin Ümit Burnu üzerinden daha uzun rotaları tercih etmek zorunda kalması, hem teslimat sürelerini uzatıyor hem de navlun maliyetlerini yukarı çekiyor.
Jet Yakıtı Fiyatlarındaki Keskin Değişim
Hürmüz Boğazı’ndaki taşıma kapasitesinin aniden düşmesi ve sigorta maliyetlerinde yaşanan sert artışlar, piyasada arzın daralmasına neden oldu. Fiziksel kısıtlamalara dair endişelerin artmasıyla birlikte, jet yakıtı marjları sadece bir aylık sürede olağanüstü seviyelere ulaştı.
| Veri Kaynağı / Gösterge | 27 Şubat Fiyatı | 27 Mart Fiyatı | Artış Oranı |
|---|---|---|---|
| IATA Jet Yakıt Endeksi (Varil) | 99,4 Dolar | 195,2 Dolar | %95,2 |
| Platts K. Batı Avrupa Endeksi (Ton) | 873,2 Dolar | 1704,5 Dolar | %95 |
IATA verilerine göre, küresel jet yakıt endeksinde 27 Şubat tarihinde 99,4 dolar olan varil fiyatı, 27 Mart itibarıyla yüzde 95,2 oranında bir sıçramayla 195,2 dolara yükseldi. Yakıtın ton başına maliyeti ise 1541 dolara kadar çıktı.
S&P Global Energy verileri de bu tabloyu destekliyor. Platts endeksine göre, Kuzeybatı Avrupa jet yakıtının navlun ve sigorta dahil maliyeti 27 Şubat’taki 873,2 dolar seviyesinden, 27 Mart’ta 1704,5 dolara tırmanarak yüzde 95’lik bir artış kaydetti.
Uçak Biletlerinde %20 Zam Beklentisi
Havacılık operasyonlarının en temel maliyet kalemini oluşturan jet yakıtındaki bu dramatik yükseliş, bilet fiyatlarını da doğrudan etkiliyor. Dünyanın önde gelen havayolu şirketlerinden United Airlines’ın CEO’su Scott Kirby, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada sektörün durumunu özetledi. Kirby, artan yakıt giderlerinin karşılanabilmesi için uçak bileti fiyatlarında en az yüzde 20 oranında bir artış yaşanması gerektiğini dile getirdi.
