KASAD Başkanı Duran: Organize Sanayi Bölgesi İstiyoruz, Sırf Bu Yüzden Yüzde 50 Büyürüz
Kağıt ve karton ambalaj sektörü, Avrupa pazarındaki daralmaya karşılık 100 milyar doları aşan ABD pazarında Çin’den boşalan alanı doldurmak amacıyla büyüme ve yeni yatırımlar için arazi desteği talep ediyor. Kağıt, Karton Ambalaj Sanayicileri Derneği (KASAD) Başkanı Alican Duran, e-ticaretin küresel çapta hızlı büyümesi ve geri dönüşüm trendiyle birlikte kağıt ve karton ambalaj talebinin arttığını belirterek, bu yeni döneme hazırlık için yatırımların kaçınılmaz olduğunu vurguladı.
Sektörün Fiziksel Sıkıntıları ve Destek Talebi
Alican Duran, sektörün fiziki olarak sıkıştığını ve özellikle İstanbul‘da sanayi arsası fiyatlarının metrekarede bin dolar gibi ulaşılmaz seviyelere geldiğini ifade etti. Bu durum karşısında kümelenme modeli için destek çağrısında bulunan Duran, “Marmara Bölgesi’nde teşvikli bir ambalaj ihtisas organize sanayi bölgesi kurulursa, sektör olarak 5 yıl içinde tonaj bazında en az yüzde 50 büyüme taahhüt ediyoruz. Biz koşmaya hazırız, yeter ki önümüzdeki fiziki ve finansal engeller kaldırılsın” şeklinde konuştu. Türkiye’de kağıt ve karton ambalaj sektörünün ekonomik büyüklüğü 4 ile 5 milyar dolar arasında değişiyor. Bunun yüzde 40‘ını ihracattan sağlayan sektörde, son iki yıldır iç pazarda büyüme eğilimi gözlemleniyor.
ABD Pazarı ve Türkiye’nin Potansiyeli
Türkiye’nin karton ambalaj sektöründe Avrupa‘nın üçüncü büyük üreticisi olduğunu belirten Duran, AB pazarında rekabetin zorlu olduğunu söyledi. Ancak Türkiye için asıl pazarın ABD olduğunu dile getiren Duran, “Dünya pazarına baktığımızda en büyük alıcı Amerika. Bizim GTİP kodumuz 4819, 4820’de dünyanın en büyük alıcısı açık ara Amerika. Buradaki en büyük tedarikçi de Çin‘di. Ama son dönemde Çin ile olan ticaret savaşları ve tarifelerden dolayı arayış başladı. Türkiye, Çin’den doğacak boşluğu doldurabilecek en iyi ülke.” dedi. Duran, Türkiye’nin şu anda ABD pazarında yüzde 1‘in altında bir paya sahip olduğunu ve bu potansiyelin değerlendirilmesiyle sektörün yeni bir boyuta geçebileceğini belirtti. Bu ay sonunda 9 firma ile URGE kapsamında ABD’ye gideceklerini ve 20 potansiyel alıcı ile görüşeceklerini açıklayan Duran, yıllık 100 milyar doları aşan ABD pazarına Türkiye’nin ihracatının şu anda 15 milyon dolar seviyesinde olduğunu sözlerine ekledi.
Maliyet Baskısı ve Rekabet Gücü
İhracatçının en büyük sorunlarından birinin değerli TL ve yüksek maliyetler olduğunu dile getiren Duran, son iki yıldaki tabloyu “matematiksel bir çıkmaz” olarak tanımladı. Enflasyon giderlerinin yüzde 190 arttığını ancak dolardaki artışın yüzde 60‘larda kaldığını belirten Duran, aradaki yüzde 30‘luk farkın doğrudan maliyet olarak cebimizden çıktığını ifade etti. Avrupa’daki rakiplerin devlet destekli yenileme yatırımları yaparken, Türkiye’deki firmaların maliyet artışlarını müşteriye yansıtamadığını belirten Duran, bu durumun rekabet gücünü olumsuz etkilediğini vurguladı. Sektör olarak yüzde 30‘luk bir sermaye kaybı yaşandığını ve ihracat kontratlarının uzun vadeli olması nedeniyle fiyat artışı isteyememe gibi zorlukların bulunduğunu anlattı. İçeride artan işçilik ve enerji maliyetlerinin kura yansıtılamadığı için rekabet gücünün her geçen gün kaybedildiğini belirtti. Bu baskılara rağmen karton ambalaj sektörünün 2025 yılını tonajda “kayıpsız” kapattığını ve 2026 yılı için de “durağan geçer” yorumunu yaptı.
Avrupa’daki Devlet Destekli Yatırımlar ve Adil Olmayan Rekabet
Pandemi sonrası dönemde İtalya ve İspanya gibi rakip ülkelerin, Avrupa Birliği‘nden aldıkları yüzde 60‘a varan hibelerle makine parkurlarını yenilediklerini belirten Duran, bir İspanyol ambalaj firmasının nakliye dahil fiyatının Türkiye’deki üretim fiyatını zorladığını gördüklerini söyledi. Bu firmaların hibe destekleriyle en modern teknolojiyi kurarak, insana bağımlılığı azalttıklarını ve verimliliği artırdıklarını ifade etti. Türkiye’de ise aynı yatırımın yapılmaya kalkılması durumunda çift haneli euro ve dolar faizleriyle karşılaşıldığını anlatan Duran, adil olmayan bir yarışın içinde olduklarını vurguladı.
Yabancı Yatırımcıların Çıkışı ve Maliyet Etkeni
Ambalaj sektörünün önemli bir kayıp vermediğini ancak sektördeki yabancı yatırımcılardan bazılarının çıktığını hatırlatan Alican Duran, çıkışların devam edebileceği yönünde duyumlar aldıklarını aktardı. Oluklu mukavvada Avrupalı büyük bir üreticinin Karaman‘daki fabrikasını kapattığını belirten Duran‘ın aktardığı bilgiye göre, özellikle Avrupa merkezli firmalardaki çıkış dikkat çekiyor. Yabancı yatırımcının gittiği ülkede fonksiyonelliği kaybederse kalmadığını belirten Duran, Türkiye’deki artan maliyetler nedeniyle çıkışların yaşandığını söyledi.
Türk İş İnsanlarının “Fırtınalı Denizlerde Kaptanlığı”
Türk iş insanlarının “fırtınalı denizlerde kaptan” olmayı öğrendiğini yorumunu yapan Duran, dünyada yapılacak bir araştırmada Türk iş insanlarının değişken parametreleri kontrol etme yeteneğiyle ilk üçe girebileceğini söyledi. Avrupalı bir rakibin sadece sipariş alma, doğru üretim ve doğru fiyata satış gibi konularla uğraştığını ancak Türk iş insanlarının finans, kur hareketleri, korumacılık ve ham madde gibi birçok farklı konuyla aynı anda ilgilenmek zorunda kaldığını belirtti. “Her fabrika bir kaledir” diyerek üretimi ayakta tutmaya çalıştıklarını ve herkesin gönüllü hizmet elçisi gibi çalıştığını ifade etti.
Hammadde Fiyatları ve Geri Dönüşümün Önemi
Ortadoğu’daki savaş nedeniyle Çin‘den gelen hammaddelerde fiyat baskısı oluşmaya başladığını söyleyen Alican Duran, şu anda Çin’den karton getiren tüccarların fiyat farkını hemen istemeye başladığını belirtti. Doğal gaz sıkıntısı nedeniyle Avrupa’daki bazı şirketlerin de enerji yansıması olarak fiyat artışı yaptığını ancak bunun henüz radikal olmadığını söyledi. Yine de plastik gibi diğer ambalaj sektörü hammaddelerine göre kağıt ve karton ambalajın daha ulaşılabilir olduğunu belirtti. Hammadde tedarikçilerinin fırsatçı olmaması gerektiğini ve tüm sektör paydaşlarının beraber kazanıp beraber kaybetmesinin doğru olduğunu savundu.
Türkiye’de üretilen kartonun yüzde 60‘ının geri dönüşümlü kağıttan elde edildiğini ve bu anlamda hammadde açığı yaşanmadığını belirten Alican Duran, bunun lojistik krizlere karşı en büyük kalkan olduğunu söyledi. Ancak kalan yüzde 40‘lık kısım, yani yüzde 100 selüloz bazlı yüksek kaliteli kartonların hala ithal edildiğini ifade etti. Yıllık 350 bin tonluk bu ithalatı bitirecek yerli tesis yatırımının, ülkenin cari açığı için ‘yılan hikayesine’ dönen ama mutlaka çözülmesi gereken bir konu olduğunu vurguladı.
E-Ticaretin Yükselişi ve Geleceğin Alanı
E-ticaretin hız kesmeyen yükselişiyle kağıt ve karton ambalaj sektörünün hızla büyüdüğünü dile getiren Alican Duran, özellikle sürdürülebilirlik talebi ve bu alandaki düzenlemelerin sektörün önünü açtığını belirtti. “Büyük bir tsunami geliyor. Geçmişte yaptığımız doğrular, geleceğin doğrusu olmayacak” diyen Duran, geri dönüşüm rüzgarının sektörün önünü açacağını vurguladı. Duran, “Bu sektörün önü çok açık, geleceğin alanı olacak. Türkiye de merkez olmak için güçlü bir aday” diyerek sözlerini tamamladı.
Finans Hattı Yorum:
Kağıt ve karton ambalaj sektörü, küresel e-ticaretin yükselişi ve sürdürülebilirlik trendleriyle önemli bir büyüme potansiyeli taşıyor. KASAD Başkanı Alican Duran‘ın vurguladığı gibi, ABD gibi devasa bir pazarın sunduğu fırsatlar, Türkiye için stratejik bir önem arz ediyor. Ancak sektörün önündeki en büyük engel, fiziki alan yetersizliği ve yüksek arazi fiyatları olarak öne çıkıyor. Bu durum, Marmara Bölgesi‘nde kurulacak bir ihtisas organize sanayi bölgesi talebini daha da acil hale getiriyor. Bu tür bir adımın atılması halinde yüzde 50‘lik büyüme hedefi, hem sektörün uluslararası rekabet gücünü artıracak hem de cari açığın kapatılmasına katkı sağlayacaktır.
Öte yandan, sektörün karşı karşıya kaldığı maliyet baskısı ve kur dalgalanmalarının yarattığı belirsizlikler, rekabetçiliği olumsuz etkiliyor. Avrupa’daki rakiplerin devlet destekleriyle modernize olması, Türkiye’deki firmalar için adil olmayan bir rekabet ortamı yaratıyor. Bu durum, yabancı yatırımcıların ülkeden çıkışına da neden oluyor. Türk iş insanlarının zorlu koşullara adapte olma yeteneği takdire şayan olsa da, sürdürülebilir büyüme için yapısal reformlara ve destekleyici politikalara ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle yüzde 100 selüloz bazlı yüksek kaliteli karton ithalatını azaltacak yerli üretim yatırımlarının teşvik edilmesi, cari açığın azaltılması açısından kritik öneme sahip.
Geri dönüşümlü kağıt kullanımındaki başarının artırılması ve bu alandaki lojistik avantajın korunması, sektörün geleceği açısından umut verici. E-ticaretin ve sürdürülebilirlik talebinin artmasıyla birlikte, kağıt ve karton ambalaj sektörü, Türkiye için önemli bir “geleceğin alanı” olma potansiyeli taşıyor. Bu potansiyelin tam olarak hayata geçirilmesi ise, hükümetin sektörel politikalarda atacağı adımlara ve yatırım ortamının iyileştirilmesine bağlı olacaktır.
