ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla Orta Doğu’da patlak veren savaş, küresel enerji koridorunun kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı durma noktasına getirdi. Bu jeopolitik deprem, petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden olurken, küresel finans piyasalarında belirsizlik rüzgarları estiriyor. Yatırımcılar, artan risk algısıyla birlikte varlıklarını elden çıkararak güvenli limanlara sığınmaya başladı.
Piyasalarda Savaşın İlk Yansımaları
Savaşın başlamasıyla birlikte piyasalarda anlık ve sert tepkiler gözlemlendi. Brent petrol fiyatları yüzde 7’den fazla yükseliş kaydederken, güvenli liman olarak görülen altın fiyatlarında yüzde 2‘lik bir artış yaşandı. Bu dalgalanma hisse senedi piyasalarını da derinden etkiledi:
- Avrupa borsaları ortalama yüzde 2’nin üzerinde değer kaybetti.
- ABD endeks vadeli işlemleri sabah saatlerinde yüzde 1’den fazla geriledi.
Enflasyon Döngüsü ve Sigorta Maliyetleri
Çatışmaların süresine dair belirsizlik fiyatlamaları zorlaştırırken, Avusturalya merkezli finans şirketi Macquarie, piyasadaki “stokçuluk” eğilimine ve sigorta maliyetlerindeki artışın tetiklediği güçlü enflasyon döngüsüne dikkat çekiyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı rotasını kullanan gemiler için sigorta primlerinde yüzde 25 ile yüzde 100 arasında fahiş artışlar yaşandı. Bazı sigorta şirketlerinin ise savaş riskini gerekçe göstererek sigorta poliçelerini iptal ettiği bildirildi.
Ülkeler Arasındaki Ekonomik Ayrışma
Macquarie tarafından hazırlanan rapor, petrol ithalatçısı ve ihracatçısı ülkeler arasında keskin bir ayrışmaya işaret ediyor. Arz kaynaklı fiyat şoklarının tarihsel olarak kalıcı istihdam kayıpları yarattığı vurgulanırken, ülkelerin bu durumdan etkilenme düzeyleri farklılık gösteriyor.
| Durum | Ülkeler / Bölgeler | Beklenen Etki |
|---|---|---|
| Savunmasız | Japonya, Çin, Avrupa | İstihdam kayıpları ve ekonomik yavaşlama riski. |
| Çok Riskli | Hindistan | Basra Körfezi’ne yüksek bağımlılık nedeniyle “özellikle savunmasız”. |
| Dirençli | Brezilya, Kanada, Norveç | Büyük rezervler ve ihracat kapasitesi sayesinde enflasyona rağmen güçlü üretim performansı. |
ABD Ekonomisi İçin Resesyon Uyarısı
Macquarie analistleri, ABD ekonomisinin uzun süreli bir yavaşlama sürecine girebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Mevcut konjonktürü 1990-1991 Birinci Körfez Savaşı dönemine benzeten uzmanlar, resesyon riskini artıran faktörleri şöyle sıralıyor:
- Yüksek petrol fiyatları,
- Özel kredilerdeki yüksek kaldıraç oranları,
- Zayıf hane halkı güveni.
Savaş kaynaklı enflasyonist baskıların ABD Merkez Bankası’nı (Fed) daha şahin bir para politikasına itebileceği belirtilse de, faiz oranları konusundaki politik hassasiyetlerin yüksek seviyede olduğunun altı çiziliyor.
Dolar ve Çin Yuanı Öngörüsü
Geleceğe dönük projeksiyonlarda, güvenli liman talebinin etkisiyle 2026’nın ilk yarısında doların kısa süreliğine güçlenmesi bekleniyor. Ancak Macquarie, uzun vadede temkinli olunması gerektiğini vurguluyor. Küresel güvensizlik ortamının artması durumunda, rezerv yöneticilerinin dolardan uzaklaşarak Çin Yuanı‘na yönelebileceği öngörülüyor.
