ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yaklaşık bir aydır devam eden gergin sürecin ardından kritik bir karar verme noktasına geldi. Artan enerji maliyetleri ve kamuoyu nezdindeki desteğin azalması, Washington yönetimini askeri tırmanış ile diplomasi arasında zorlu bir tercihle karşı karşıya bırakıyor.
Stratejik Tercih: Müzakere mi, Tırmanış mı?
Yapılan değerlendirmelere göre Donald Trump, ya müzakere masasına oturup bir anlaşma ile bölgeden çekilmeyi ya da askeri baskıyı artırarak riskli ve uzun vadeli bir çatışma sürecini göze almayı seçecek. Analistler, bu kararsızlık sürecinin küresel enerji piyasaları üzerinde sarsıcı etkiler yarattığına vurgu yapıyor.
Diplomatik temaslar sürse de, ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen operasyonlara karşılık İran‘ın bölgedeki füze ve İHA saldırılarına devam ettiği belirtiliyor. Özellikle Körfez bölgesinde petrol ve doğal gaz sevkiyatını aksatan gelişmeler, bölgesel gerilimin kontrol altına alınmasını her geçen gün daha da zorlaştırıyor.
Beyaz Saray “Sonsuz Savaş” İstemiyor
Üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisinin aktardığı bilgilere göre Trump, kurmaylarına “sonsuz bir savaştan” kaçınmak istediğini ve müzakere yoluyla çözüm bulunması taraftarı olduğunu iletti. Aynı yetkili, Trump’ın daha önce işaret ettiği 4 ila 6 haftalık çatışma takviminin şu an için “sallantıda” olduğunu ifade etti. Ancak görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda askeri opsiyonların genişletilmesi ihtimali de masada tutulmaya devam ediyor.
Pakistan Üzerinden İletilen 15 Maddelik Plan
Trump yönetiminin Pakistan aracılığıyla 15 maddelik bir planı Tahran’a ilettiği ancak bu teklifin İran tarafından daha önce reddedilen şartlara benzer bulunduğu kaydedildi. İran yönetimi, bu planı “adaletsiz ve gerçek dışı” olarak nitelendirerek reddetti.
Eski ABD Orta Doğu Ulusal İstihbarat Müdür Yardımcısı Jonathan Panikoff, süreci şu sözlerle değerlendirdi: “Başkan Trump’ın savaşı bitirmek için önündeki tüm seçenekler kötü. Sorunun bir parçası da tatmin edici sonucun ne olacağına dair netlik eksikliği.”
“Destansı Öfke Operasyonu” ve İç Siyaset Baskısı
Bölgedeki askeri varlığını artıran ABD’nin gündemindeki senaryolardan biri de “Destansı Öfke Operasyonu” kapsamında İran’ın askeri ve nükleer tesislerine yönelik geniş çaplı bir hava saldırısı düzenlemek. Bu senaryoda Washington’ın, operasyonel hedeflere ulaştığını duyurarak bölgeden çekilebileceği öngörülüyor.
Öte yandan Trump, ABD iç siyasetinde de ciddi bir baskı altında. Anket verilerine göre Trump’ın görev onay oranı yüzde 36 seviyesine gerilemiş durumda. Yaklaşan ara seçimler öncesinde, savaşın kamuoyu desteğinin düşük kalması siyasi riskleri artırıyor.
| Senaryo | Temel Yaklaşım | Risk ve Durum |
|---|---|---|
| Diplomatik Çözüm | 15 maddelik müzakere planı | İran tarafından “adaletsiz” bulunarak reddedildi |
| Askeri Operasyon | “Destansı Öfke Operasyonu” | Geniş çaplı çatışma ve enerji piyasasında istikrarsızlık |
| İç Siyaset Oranı | Kamuoyu desteği analizi | Trump’ın görev onay oranı %36’ya geriledi |
Uzmanlara göre İran yönetimi, mevcut şartlar altında direnç göstererek avantaj sağlamayı hedefliyor ve müzakere için acele etmiyor. Yaşanan son gelişmelerin taraflar arasındaki güveni zedelediği ve diplomatik bir çözümü iyice güçleştirdiği belirtiliyor.
