Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik Taslağı”, sektör paydaşlarının görüşüne sunuldu. Mevcut düzenleme; akıllı telefonlardan tabletlere, bilgisayarlardan oyun konsollarına kadar geniş bir ürün yelpazesinin yenilenerek ekonomiye kazandırılmasını kapsıyordu. Hazırlanan yeni taslak ile birlikte, televizyonlar da resmen bu kapsama dahil ediliyor. Bu sayede hem israfın önüne geçilmesi hem de tüketicilerin güvenilir bir şekilde ikinci el ürünlere ulaşması hedefleniyor.
YÜBİS ile Şeffaf Takip Dönemi
Bakanlık, yenileme süreçlerini dijital bir altyapıya taşımak amacıyla Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) platformunu hayata geçirecek. Bu sistem üzerinden yenileme faaliyetleri kayıt altına alınacak ve tüketicilere verilmesi gereken elektronik sertifikalar bu platform aracılığıyla oluşturulacak. YÜBİS üzerinden yetkili satıcılar, yerinde yenileme noktaları, belgelerin geçerlilik durumları ve ürünlerin kayıp-kaçak-çalıntı sorgulamaları yapılabilecek. Tüketiciler, bu verilerin kendilerine açık olan kısımlarını sorgulayarak aldıkları ürünün tüm geçmişini izleyebilecek.
Yenileme Merkezleri İçin Yeni Yükümlülükler
Yetki belgesine sahip olan merkezler, yeniledikleri her ürün için üretici veya ithalatçı tarafından hazırlanan Türkçe kullanım kılavuzlarını kendi dijital platformlarında yayımlamak zorunda olacak. Müşterinin talebi doğrultusunda bu belgeler yazılı veya kalıcı veri saklayıcılarıyla teslim edilecek. Ayrıca, yetkili satıcıların kredi kartı tahsilatlarını doğrudan yenileme merkezine ait sanal POS üzerinden yapması kuralı getiriliyor. Bir ürünün yeniden yenileme işlemine tabi tutulabilmesi için ise satış tarihinden itibaren en az 30 gün geçmesi gerekecek.
Süreç ve Haklar Tablosu
Yönetmelik taslağında yer alan kritik süreler ve süreçler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Konu | Belirlenen Süre / Şart |
|---|---|
| Değerleme Süreci | 3 iş günü içinde tamamlanmalı |
| Cayma Hakkı | 14 gün (tüm satış yöntemlerinde) |
| Yeniden Yenileme Şartı | Satıştan sonra en az 30 gün geçmesi |
| Komisyon Üye Sayısı | 5 üye |
| Veri Kullanım Trafiği | En az 1 yıl öncesine ait trafik olmalı |
Beyaz Liste ve Değerleme Koşulları
Elektronik kimliğe sahip cihazların bu sisteme dahil olabilmesi için e-Devlet üzerindeki “beyaz liste” içerisinde yer alması zorunlu tutuluyor. Ürünün en az bir yıl öncesine ait ses, mesaj veya veri trafiğinin bulunması şartı aranacak. Tüketiciden alınan ürünlerin değerleme işlemleri, teslimatın yapıldığı tarihi izleyen 3 iş günü içerisinde neticelendirilecek. Değerleme onaylandığı anda, ürün bedeli veya vaat edilen indirim/kupon gibi avantajlar tüketiciye aynı gün sağlanacak. Takas işlemlerinde ise bu faydalar, tüketici yükümlülüklerini tamamladığı gün verilecek.
Tüketici Hakları Genişletiliyor
Taslak yönetmelik, tüketicilerin 14 günlük cayma hakkını sadece mesafeli satışlarda değil, tüm satış yöntemlerinde kullanabilmesinin önünü açıyor. Buna göre, yenilenmiş ürün satın alan bir kişi, hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai bir yaptırımla karşılaşmadan iki hafta içinde sözleşmeden vazgeçebilecek. Denetim süreçlerini yönetmek ve yetki belgelerini incelemek üzere Bakanlık bünyesinde 5 üyeden oluşan bir komisyon kurulacak. Yönetmeliğin, Resmi Gazete’de yayımlandıktan 3 ay sonra yürürlüğe girmesi bekleniyor.
