ÇİN EKONOMİSİ YAVAŞLADI: BÜYÜME 3,5 YILIN EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE
Çin’de GSYH Büyümesi Beklentilerin Altında Kaldı: Yüzde 4,3 ile Son 3,5 Yılın En Düşük Performansı Kaydedildi
Çin ekonomisi, 2026 yılının ikinci çeyreğinde, 3,5 yıllık bir aranın en düşük büyüme oranını kaydetti. Nisan-haziran döneminde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) bir önceki yıla göre yalnızca %4,3 artış göstererek, ilk çeyrekteki %5,0‘lık büyüme performansının belirgin şekilde gerisinde kaldı. Bu yavaşlama, hem Çin hükümetinin yıl geneli için belirlediği %4,5-%5,0 aralığındaki hedefi hem de piyasa beklentilerini karşılamaktan uzak bir tablo çizdi.
Yılın ilk altı ayında ise toplamda %4,7‘lik bir büyüme kaydedilmesi, genel yıl hedefine ulaşılabilirlik konusunda soru işaretleri yarattı ve kapsamlı bir ekonomik teşvik paketi beklentilerini zayıflattı. Yatırımcıların ve analistlerin gözü şimdi, bu ay sonunda gerçekleştirilecek olan Çin Komünist Partisi Politbürosu’nun kritik toplantısında. Bu toplantıda, üst düzey yetkililerin mevcut ekonomik görünümü kapsamlı bir şekilde değerlendirmesi ve büyümeyi canlandırmaya yönelik ek politika adımlarını tartışması bekleniyor. Ancak ekonomistler, büyüme rakamlarının kendisinden ziyade, bu büyümenin niteliğine ve sürdürülebilirliğine odaklanılması gerektiği konusunda hemfikir. Mevcut veriler, iç talepteki zayıflığın ve ekonomik aktivitenin büyük ölçüde ihracata dayanmasının altını çiziyor.
Bu durum, Çin’in küresel tedarik zincirindeki rolünü ve uluslararası ekonomik dengeler üzerindeki etkisini de yeniden gündeme getiriyor. Küresel ekonominin sağlığı için kritik öneme sahip olan Çin’deki bu yavaşlama, özellikle gelişmekte olan ülkelere yönelik ihracat yapan Türk şirketleri açısından da yakından takip edilmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor. Bu bağlamda, Canlı Döviz Fiyatları ve emtia piyasalarındaki olası hareketlilik de dikkatle incelenmelidir.
İç Talepteki Zayıflık ve İhracata Bağımlılık Ön Planda
Haziran ayına ait veriler, Çin ekonomisinin iç dinamiklerindeki zorlukları daha net ortaya koydu. Perakende satışlar, bir önceki yıla göre yalnızca %1‘lik bir artış kaydederken, sanayi üretimi %5,3 oranında yükseldi. Bu ikili tablo, Çin ekonomisinin büyüme motorunun giderek küresel talebe ve sanayi üretimine doğru kaydığını gösteriyor. ABD ile yaşanan ticaret gerilimleri, küresel tedarik zincirindeki aksamalar ve jeopolitik belirsizliklere rağmen Çin ihracatının güçlü kalması, ekonominin dışa bağımlılığını artırırken, iç talebin ne kadar kırılgan bir durumda olduğunu da gözler önüne seriyor.
Tüketici Harcamaları Baskı Altında Kalmaya Devam Ediyor
Tüketici harcamalarındaki durgunluğun temel nedenleri arasında, ücret artışlarının ekonomik büyüme hızının gerisinde kalması ve bazı sektörlerde yaşanan gelir düşüşleri yer alıyor. Sanayi sektöründeki kapasite fazlası, küresel ticaret savaşları ve üreticiler arasındaki şiddetli fiyat rekabeti, istihdam üzerinde baskı oluşturuyor. Beyaz yakalı çalışanlar için işe alımlardaki yavaşlama, yapay zekâ gibi teknolojik yatırımların hızlanmasıyla birleşince, toplam istihdam artışını sınırlıyor. Dahası, 2021’den bu yana devam eden emlak sektöründeki kriz, hane halkının servetini eriterek ve inşaat sektöründeki istihdam kayıplarını tetikleyerek iç talebi daha da baltalıyor. Gayrimenkul yatırımları, yılın ilk yarısında geçen yıla kıyasla %18 gibi önemli bir oranda azalırken, konut fiyatlarındaki düşüş eğilimi de devam ediyor. Bu durum, tüketici güveni üzerinde olumsuz bir etki yaratmaya devam etmektedir.
Yatırımlar Sert Düşüşte, İhracat Tek Destekleyici Güç
Sabit sermaye yatırımları, Ocak-Haziran döneminde bir önceki yıla göre %5,7 oranında azaldı. Kamu sektörünün yatırımları da %2,3‘lük bir gerileme gösterdi. Yerel yönetimlerin mali disiplin çabaları ve harcama kısıtlamaları, altyapı ve sanayi yatırımlarındaki yavaşlamayı hızlandırıyor. Ekonomistler, yatırım cephesindeki bu derinleşen zayıflığın, ekonomik büyüme üzerinde önemli bir yük oluşturduğunu vurguluyor. ITC Markets Analisti Andy Ji’nin de belirttiği gibi, ana büyüme zayıflığı iç yatırımlardaki gerilemeden kaynaklanırken, yüksek teknoloji odaklı sanayi üretimi olumlu bir tablo sergilese de, iç tüketim ve yatırımlar arasındaki keskin ayrışma dikkat çekiyor.
Öte yandan, son açıklanan dış ticaret verileri, Çin ihracatının küresel yapay zekâ yatırımları ve teknolojik ürünlere olan talebin etkisiyle beklentileri aşarak yıllık bazda %27 gibi güçlü bir artış gösterdiğini ortaya koyuyor. Sektör temsilcilerine göre, bu artışın devam etmesi, ABD’li perakendecilerin yılın ilerleyen dönemlerinde yapacağı alımlarla destekleneceği öngörülüyor. Ancak bu dışsal destekleyici unsurun, iç talepteki yapısal sorunları ne ölçüde telafi edeceği belirsizliğini koruyor.
Finans Hattı Yorum:
Çin’in ikinci çeyrek büyüme rakamlarının son 3,5 yılın en düşük seviyesine gerilemesi, küresel ekonomi üzerinde önemli dalgalanmalar yaratma potansiyeli taşıyor. Bu durum, özellikle son dönemde küresel enflasyon endişeleri ve jeopolitik risklerin arttığı bir ortamda, talep daralması senaryolarını güçlendiriyor. Çin’in büyüme modelindeki ihracata dayalı yapının devam etmesi, küresel ticaretteki dengeleri ve gelişmekte olan piyasalara yönelik talep dinamiklerini doğrudan etkileyecektir. Türk ihracatçılarının da bu süreçte pazar çeşitliliğini artırması ve alternatif pazarlara odaklanması stratejik bir önem taşıyacaktır.
Mevcut veriler ışığında, Çin’deki yatırımcı duyarlılığı temkinli bir seyre işaret ediyor. İç talebin zayıflığı ve emlak krizinin sürmesi, borsada ve reel sektörde genel bir yavaşlama beklentisini beraberinde getiriyor. Teknik olarak bakıldığında, Çin’in ana endekslerinde bir süredir devam eden yatay seyrin ve düşüş eğiliminin, yeni teşvik paketlerinin niteliği ve zamanlaması ile kırılabileceği öngörülebilir. Temel analiz açısından ise, Fiyat/Kazanç (F/K) ve Fiyat/Defter Değeri (PD/DD) gibi oranların, olası bir toparlanma öncesinde cazip seviyelere gelip gelmediği yatırımcılar tarafından yakından incelenmelidir.
Bu yavaşlamanın en önemli risk faktörlerinden biri, küresel ekonomik toparlanmanın Çin’deki bu daralma nedeniyle ivme kaybetme ihtimalidir. Ayrıca, ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşlarının derinleşmesi veya Tayvan gibi jeopolitik gerilimlerin tırmanması, ihracata dayalı büyümeyi sekteye uğratarak Çin ekonomisini daha da zorlayabilir. Yatırımcıların, Çin’deki politika yapıcıların vereceği kararları ve bu kararların küresel piyasalara yansımalarını dikkatle izlemesi gerekmektedir. Özellikle Politbüro toplantısında açıklanacak ek teşvik tedbirlerinin ne kadar etkili olacağı, küresel talebin geleceği açısından belirleyici olacaktır.
