Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dünya genelindeki gıda emtia fiyatlarının Mart ayı itibarıyla yukarı yönlü hareketini sürdürdüğünü duyurdu. Yayınlanan son verilere göre, küresel ölçekte gıda maliyetlerindeki artış eğilimi belirginleşti.
Gıda Fiyat Endeksi Mart Ayında 128,5 Puana Ulaştı
Mart ayı verilerine göre FAO Gıda Fiyat Endeksi, bir önceki aya kıyasla yüzde 2,4’lük bir artış sergileyerek 128,5 puan seviyesine yükseldi. Geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında ise fiyatlarda yüzde 1 oranında bir artış gözlendi. Bu yükselişin temel kaynağı olarak Orta Doğu’da yaşanan siyasi ve askeri gelişmelerin enerji maliyetlerini yukarı çekmesi gösterildi.
Tahıl ve Bitkisel Yağ Piyasalarında Hareketlilik
Mart ayında Tahıl Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 1,5 oranında artış yaşadı. Özellikle küresel buğday fiyatları, ABD’deki kuraklık ve Avustralya’daki gübre maliyetleri nedeniyle ekim beklentilerinin zayıflaması sonucu yüzde 4,3 oranında değer kazandı. Mısır fiyatlarında sınırlı bir yukarı yönlü hareket görülürken, pirinç fiyatları yüzde 3 oranında geriledi.
Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise şubat ayına göre yüzde 5,1, yıllık bazda ise yüzde 13,2 oranında yükselerek dikkat çekti. Petrol fiyatlarındaki artışın biyoyakıt talebini tetikleyeceği beklentisi; palm, soya, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarını yukarı taşıdı.
| Ürün Grubu | Aylık Değişim (%) | Yıllık Değişim (%) |
|---|---|---|
| Genel Endeks | +%2,4 | +%1 |
| Bitkisel Yağlar | +%5,1 | +%13,2 |
| Şeker | +%7,2 | – |
| Tahıl | +%1,5 | – |
Hayvansal Ürünler ve Şeker Fiyatlarındaki Değişim
Et Fiyat Endeksi Mart ayında yüzde 1 oranında artış gösterdi. Avrupa Birliği genelinde mevsimsel talep öncesi domuz eti fiyatları yükselirken, Brezilya’da arzda yaşanan daralma sığır eti fiyatlarının artmasına neden oldu. Öte yandan, koyun ve kümes hayvanı etlerinde fiyat düşüşleri takip edildi.
Süt Ürünleri Fiyat Endeksi yüzde 1,2’lik bir artış kaydetti. Okyanusya bölgesindeki arz azalması süt tozu fiyatlarını desteklerken, Avrupa Birliği’nde peynir fiyatları yüksek üretim ve düşük talep nedeniyle gerileme yaşadı. Şeker Fiyat Endeksi ise Mart ayında yüzde 7,2 gibi yüksek bir oranda artarak zirve yaptı. Bu yükselişte, Brezilya’daki üreticilerin şeker kamışını gıda yerine etanol üretimine yönlendireceği beklentisi etkili oldu.
Gelecek Dönem Üretim ve Stok Tahminleri
FAO’nun projeksiyonlarına göre, 2026 yılı küresel buğday üretimi yüzde 1,7 oranında azalarak 820 milyon tona düşecek. Hindistan’da rekor üretim beklenirken; Rusya, ABD ve AB ülkelerinde düşüş öngörülüyor. Güney Afrika, Brezilya ve Arjantin’de ise mısır üretiminin ortalamaların üzerinde seyretmesi bekleniyor.
2025 yılına dair veriler ise şu şekilde sıralandı:
- Küresel tahıl üretimi yıllık yüzde 5,8 artarak 3 milyar 36 milyon tona ulaştı.
- Dünya pirinç üretimi yüzde 2 artışla 563,3 milyon tonla rekor kırdı.
- Toplam tahıl tüketimi 2 milyar 945 milyon ton olarak gerçekleşti.
- Küresel stoklar yüzde 9,2 artarak 951,5 milyon ton seviyesine çıktı.
Dünya genelindeki stok/kullanım oranının yüzde 32,2 düzeyinde gerçekleşmesi, küresel arz dengesinin şimdilik güvenli bir bölgede kaldığına işaret ediyor.
