Hürmüz Gerilimi Emtia Piyasalarını Sarsıyor: Petrol Yükseldi, Metaller Düştü
Emtia piyasaları, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin artmasıyla önemli dalgalanmalar yaşadı. Hürmüz Boğazı çevresindeki arz kaygıları ve yükselen petrol fiyatlarının enflasyon beklentilerini körüklemesi, piyasalarda karmaşık bir fiyatlama ortamı oluşturdu. Yatırımcılar, bu belirsizlikler ortamında büyük merkez bankalarının para politikası kararlarına odaklanmış durumda.
Hürmüz Boğazı’nda Riskler Fiyatları Etkiliyor
Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığına yönelik artan riskler, petrol ve doğal gaz fiyatlarında jeopolitik risk priminin korunmasına neden oluyor. Enerji maliyetlerindeki bu yükseliş, küresel enflasyon endişelerini canlı tutmaya devam ediyor. ABD ile İran arasındaki görüşmelerin yeniden başlayıp başlamayacağına dair haber akışı, piyasaların temkinli kalmasına yol açtı. Ancak haftanın son işlem gününde ABD’den gelen müzakerelerin yeniden başlatılabileceğine dair sinyaller, risk iştahını kısmen artırdı.
ABD-İran Görüşmelerine Dair Açıklamalar
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Pakistan’ın başkenti İslamabad‘da yapılması planlanan ABD-İran görüşmelerine ABD Başkanı Donald Trump‘ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner‘in katılacağını belirtti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance‘in ise toplantıda yer almayacağını bildiren Leavitt, Trump‘ın ulusal güvenlik ekibiyle süreci yakından takip edeceğini ve gelişmelere göre gerekli adımları atacağını ifade etti.
Merkez Bankası Politikaları ve Faiz Beklentileri
Gelecek hafta piyasaların odağında ABD Merkez Bankası (Fed)‘nin faiz kararı yer alacak. Para piyasalarındaki fiyatlamalara göre Fed’in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutmasına kesin gözüyle bakılıyor. Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle yükselen enerji maliyetlerinin enflasyon baskısını artırabileceği endişesi, faiz indirimi beklentilerinin ötelenmesine yol açıyor. Jeopolitik risklerin öne çıktığı süreçte Fed Başkanı Jerome Powell‘ın vereceği mesajların, özellikle altın, petrol ve baz metaller başta olmak üzere emtia fiyatları üzerinde belirleyici olabileceği değerlendiriliyor. Analistler, bu toplantının Powell‘ın görev süresi dolmadan önceki son toplantı olacağına da dikkat çekiyor.
Değerli Metallerde Dolar ve Faiz Baskısı
Değerli metaller, haftayı negatif bir görünümle tamamladı. Orta Doğu’daki gelişmeler ve merkez bankalarının politikalarına yönelik beklentiler fiyatlamaları baskıladı. ABD-İran hattındaki belirsizlikler petrol fiyatlarını desteklerken enerji maliyetlerindeki artış küresel enflasyon beklentilerini yukarı çekti. Bu durum, merkez bankalarının faiz indirimlerinde daha temkinli olabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Faiz indirimi beklentilerinin zayıflamasıyla dolar endeksinde toparlanma ve ABD tahvil getirilerinde yükseliş görülürken, getirisi olmayan değerli metaller üzerinde baskı oluştu. Analistler, jeopolitik risklerin güvenli liman talebini desteklediğini ancak güçlü dolar ve yüksek faiz beklentilerinin fiyatlamalarda daha etkili olduğunu belirtti.
Bu gelişmelerle birlikte, ons bazında haftalık fiyatlar şu şekilde gerçekleşti:
- Gümüş: %6,5 düşüş
- Platin: %4,5 düşüş
- Paladyum: %4,5 düşüş
- Altın: %2,6 düşüş
Baz Metallerde Çin Verileri ve Arz Kaygıları
Baz metaller tarafında ise jeopolitik riskler ve enerji arzına ilişkin kaygılar fiyatlamaları etkilerken gözler Çin’den gelen makroekonomik verilere çevrildi. Mart ayına ilişkin veriler, sanayi üretiminde büyümenin sürdüğünü ancak iç talep ve yatırımlarda zayıflamanın devam ettiğini ortaya koydu. Sanayi üretimi yıllık bazda %5,7 artarken perakende satışlar %1,7‘ye geriledi. Sabit varlık yatırımları da ilk çeyrekte %1,7 artarak beklentilerin altında kaldı.
Nikel fiyatları arz endişeleri ve piyasa dengesine ilişkin beklentilerle yükselirken paslanmaz çelik talebinde toparlanma beklentisi de fiyatları destekledi. Alüminyumda ise enerji yoğun üretim yapısı ve Orta Doğu kaynaklı lojistik riskler fiyatların yukarı yönlü hareketinde etkili oldu. Bakırda Çin talebine yönelik karışık sinyaller ve küresel büyüme endişeleri satış baskısını artırdı. Hafta içinde zaman zaman toparlanma görülse de genel eğilim aşağı yönlü oldu.
Tezgah üstü piyasada libre bazında fiyat hareketleri şu şekildeydi:
- Nikel: %6,3 yükseliş
- Çinko: %1,3 yükseliş
- Alüminyum: %1,2 yükseliş
- Bakır: %0,8 gerileme
- Kurşun: Yatay seyir
Enerji Piyasasında Hürmüz Etkisi
Enerji tarafında haftanın ana belirleyicisi Orta Doğu kaynaklı arz kaygıları ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler oldu. ABD ile İran arasında müzakere sürecine yönelik çelişkili açıklamalar, arzda kesinti yaşanabileceği endişesini artırırken deniz taşımacılığına yönelik riskler Brent petrol fiyatlarını destekledi. Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol ve LNG taşımacılığı açısından kritik rolü, arz güvenliğine yönelik hassasiyeti artırdı. Bölgeden geçen sevkiyatlara ilişkin risklerin yükselmesi fiyatlara jeopolitik risk primi ekledi. Zaman zaman müzakerelerin yeniden başlayabileceğine dair haberler fiyatlarda sınırlı geri çekilmeye neden olsa da genel olarak arz endişeleri yüksek seyrin korunmasına yol açtı.
ABD doğal gaz piyasasında ise iç dinamikler öne çıktı. Beklentilerin üzerinde gelen stok artışı fiyatlardaki yükselişi sınırlarken LNG talebi ve hava koşullarına bağlı tüketim görünümü destekleyici oldu. Bu gelişmelerle Brent petrol haftalık bazda %13,5, doğal gaz fiyatı ise %0,3 artış gösterdi.
Tarım Emtialarında Maliyet Baskısı
Tarım emtialarında da Orta Doğu’daki gelişmeler, enerji fiyatları ve lojistik maliyetler fiyatlamalarda belirleyici oldu. Hürmüz Boğazı’na ilişkin riskler petrol fiyatlarında dalgalanmayı artırırken gübre, navlun ve sigorta maliyetleri üzerinden tarım ürünlerinde maliyet baskısı öne çıktı. Buğday fiyatlarındaki yükselişte ABD’de kışlık buğday ekili alanlarda devam eden kuraklık riski etkili oldu. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre kışlık buğdayın yalnızca %30‘unun “iyi/çok iyi” durumda bulunması üretim kalitesine ilişkin kaygıları artırdı. Buna karşılık Rusya’nın ihracat vergisini sıfırlaması ve üretim tahminlerini yukarı çekmesi fiyatları sınırlayan unsur oldu. Mısır fiyatları ise güçlü ihracat talebi ve enerji piyasalarındaki yükselişten destek buldu.
Chicago Ticaret Borsası’nda kile bazında fiyat değişimleri şu şekildeydi:
- Buğday: %2,8 artış
- Mısır: %1,3 artış
- Pirinç: %2,7 gerileme
- Soya fasulyesi: %0,5 gerileme
Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyat değişimleri ise şu şekildeydi:
- Şeker: %4,6 yükseliş
- Kahve: %3,7 yükseliş
- Pamuk: %0,3 düşüş
- Kakao: %4,8 artış
Finans Hattı Yorum:
Orta Doğu’daki gerilimlerin emtia piyasalarında yarattığı etki, küresel ekonomik dengeler açısından önemli bir gösterge. Hürmüz Boğazı’nın stratejik konumu, petrol ve doğal gaz arz güvenliğine yönelik kaygıları artırarak enerji fiyatlarında volatiliteye neden oluyor. Bu durumun enflasyon beklentileri üzerindeki etkisi, merkez bankalarını daha temkinli bir para politikası izlemeye itiyor. Özellikle ABD Merkez Bankası‘nın faiz kararları ve Jerome Powell‘ın yapacağı açıklamalar, emtia piyasaları için kritik bir dönüm noktası olabilir. Değerli metaller üzerindeki dolar ve faiz baskısı devam ederken, baz metallerde Çin ekonomisine dair makroekonomik veriler ve arz dinamikleri belirleyici olmaya devam edecek. Tarım emtialarında ise artan enerji ve lojistik maliyetleri, küresel gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturma potansiyeli taşıyor. Genel olarak, jeopolitik risklerin ve merkez bankası politikalarının emtia piyasalarındaki yönü belirlemede kilit rol oynaması bekleniyor.
