Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu’da tırmanan gerilimin dünya ekonomisi üzerindeki potansiyel etkilerini mercek altına alan kritik bir analiz yayımladı. Kuruluş tarafından yapılan değerlendirmede, bölgedeki çatışmaların Körfez kaynaklı petrol, doğal gaz ve gübre sevkiyatlarını sekteye uğratması durumunda, küresel çapta fiyatların tırmanışa geçebileceği ve ekonomik büyümenin ciddi bir baskı altına girebileceği vurgulandı.
IMF Başekonomisti Pierre-Olivier Gourinchas imzasını da taşıyan çalışmada, enerji ve gıda kalemlerindeki maliyet artışlarının ekonomilerde kalıcı hasarlar bırakabileceği ifade edildi. Özellikle borç yükü ağır olan ülkelerin, yükselen maliyetler karşısında ihtiyaç duydukları finansmana erişmekte büyük zorluklar yaşayabileceğine dikkat çekildi.
Çatışma Sürecine Dair Ekonomik Senaryolar
Değerlendirme raporunda, krizin ne kadar süreceğine bağlı olarak farklı tabloların oluşabileceğine işaret edildi. Kısa süreli bir gerginliğin bile petrol ve doğal gaz fiyatlarında ani sıçramalara neden olabileceği belirtilirken, uzun süreli bir savaşın enerji maliyetlerini sürekli yüksek tutarak ithalata bağımlı ülkeleri daha zor bir duruma sokacağı kaydedildi. Her iki ihtimalde de küresel enflasyonun yükselmesi ve ekonomik büyümenin ivme kaybetmesi öngörülüyor.
Gübre piyasalarındaki risklere de değinen IMF, dünya gübre üretiminin büyük bir kısmının Hürmüz Boğazı rotası üzerinden sevk edildiğini hatırlattı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından paylaşılan projeksiyonlara dayandırılan verilere göre, fiyatların yılın ilk yarısında yüzde 15-20 bandında daha yüksek seyredebileceği aktarıldı.
Enerji Piyasalarında Dalgalı Seyir
Enerji sektöründe fiyat hareketliliğinin sürdüğünü belirten kurum, somut verilerle mevcut durumu ortaya koydu. İngiltere’de doğal gaz fiyatlarının Aralık ayından bu yana iki kat artarak 140 sterlin/therm seviyesine ulaştığı bilgisi verildi. Brent petrolün ise savaş öncesindeki 60 dolar seviyelerinden 116 doların üzerine kadar çıktığı, ardından 112 dolar seviyelerine çekildiği not edildi.
Aşağıdaki tabloda enerji piyasalarındaki değişimler özetlenmiştir:
| Enerji Birimi | Savaş Öncesi/Başlangıç | Gözlenen Zirve/Mevcut Durum |
|---|---|---|
| Brent Petrol (Varil) | 60 dolar civarı | 116 dolar üzeri (Güncel 112 dolar) |
| İngiltere Doğal Gaz (Therm) | Aralık ayına göre %100 artış | 140 sterlin |
| Küresel Gübre Fiyatları | – | Yılın ilk yarısında %15-20 artış beklentisi |
Avrupa Ekonomilerinde Kırılganlık ve Dayanıklılık
Bölgesel bazda Avrupa ekonomilerini analiz eden IMF, ülkelerin enerji kaynaklarına göre farklı tepkiler vereceğini savundu. Doğal gaz ithalatına yüksek oranda bağımlı olan İtalya ve İngiltere‘nin daha hassas bir konumda olduğu ifade edilirken; nükleer enerji ve yenilenebilir kaynak kapasitesi yüksek olan Fransa ile İspanya‘nın bu süreçten daha dirençli çıkabileceği belirtildi. IMF analizini, “Tarihsel olarak sürdürülen petrol fiyatı şokları enflasyonu yukarı, büyümeyi aşağı çeker” uyarısıyla tamamladı.
